Anisocorie bij honden

Wat is anisocorie?

De pupillen van een hond passen zich normaal gesproken gelijktijdig aan aan veranderingen in lichtintensiteit: ze worden kleiner in fel licht en groter in het donker. Bij anisocorie reageert een van beide pupillen anders dan de andere, waardoor een zichtbaar verschil in grootte ontstaat. De afwijkende pupil kan te groot (mydriasis) of te klein (miosis) zijn.

Anisocorie kan plotseling optreden of geleidelijk ontstaan. Het verschil in pupilgrootte kan subtiel zijn (alleen zichtbaar bij nauwkeurige inspectie) of opvallend (het ene oog heeft een wijde pupil, het andere een nauwe). Het bepalen welke pupil abnormaal is (de grote of de kleine) is essentieel voor de diagnose, omdat dit richting geeft aan het onderliggende probleem.

Anisocorie is altijd reden voor veterinair onderzoek, omdat het kan wijzen op zowel onschuldige oogaandoeningen als ernstige neurologische problemen.

Symptomen van anisocorie

Naast het zichtbare verschil in pupilgrootte kunnen de volgende begeleidende symptomen optreden, afhankelijk van de oorzaak.

• Ongelijke pupilgrootte: het meest kenmerkende teken, zichtbaar bij directe inspectie van de ogen
• Rood of troebel oog: het aangedane oog kan rood, ontstoken of troebel zijn bij een oogaandoening
• Knijpen met het oog: je hond knijpt het aangedane oog dicht door pijn of lichtgevoeligheid
• Verminderd zicht: botsen tegen voorwerpen, onzekerheid bij het navigeren of verminderde pupilreactie op licht
• Scheefhouden van de kop: kan wijzen op een neurologisch of vestibulair probleem
• Wankelen of rondjes draaien: coördinatieproblemen die wijzen op hersenstam- of cerebellaire betrokkenheid
• Hangend ooglid (ptosis): het bovenste ooglid hangt aan de kant van de kleinere pupil bij het syndroom van Horner
• Gedragsverandering: desoriëntatie, lethargie of verminderde alertheid

Plotseling optredende anisocorie, zeker in combinatie met neurologische symptomen zoals wankelen of desoriëntatie, vereist spoedonderzoek door de dierenarts.

Oorzaken en risicofactoren

De oorzaken van anisocorie worden onderverdeeld in oogheelkundige en neurologische oorzaken. Oogheelkundige oorzaken zijn onder meer uveïtis (oogontsteking), glaucoom (verhoogde oogdruk), een corneaulsus (hoornvlieszweer), lensverplaatsing en iristrauma. Neurologische oorzaken omvatten het syndroom van Horner (verstoring van de sympathische zenuw naar het oog), hersentumoren, hersenontsteking (encefalitis), hoofdtrauma en ruggenmergaandoeningen.

Het syndroom van Horner is een van de meest voorkomende oorzaken van anisocorie bij honden. Hierbij is de pupil aan de aangedane kant klein, met een hangend ooglid en een zichtbaar derde ooglid. De oorzaak kan variëren van oorontsteking tot borsttumoren, maar is in veel gevallen niet te achterhalen (idiopathisch).

Anisocorie kan bij alle rassen voorkomen. Rassen zoals de Golden Retriever, de Cocker Spaniel en de Cavalier King Charles Spaniel worden soms in verband gebracht met een hogere prevalentie van oogaandoeningen die anisocorie kunnen veroorzaken.

Diagnose

De dierenarts begint met een volledig oogonderzoek. De pupilreactie op licht wordt getest om te bepalen welke pupil abnormaal is. Tonometrie meet de oogdruk (verhoogd bij glaucoom, verlaagd bij uveïtis). Een spleetlamponderzoek beoordeelt de voorste oogkamer, de iris en de lens. Fluoresceïnekleuring kan een cornea-ulcus zichtbaar maken.

Bij verdenking op een neurologische oorzaak wordt een volledig neurologisch onderzoek uitgevoerd. Farmacologische pupiltesten (oogdruppels met fenylefrine of pilocarpine) helpen om het niveau van de zenuwbeschadiging te lokaliseren. Beeldvorming van de schedel en de borstholte (MRI, CT-scan, thoraxfoto’s) kan nodig zijn om hersentumoren, oorpathologie of borsttumoren op te sporen.

Behandeling

De behandeling is volledig afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Bij uveïtis worden ontstekingsremmende oogdruppels (corticosteroïden of NSAIDs) en pupilverwijdende druppels (atropine) voorgeschreven. Bij glaucoom worden oogdrukverlagende middelen ingezet en is soms spoedchirurgie noodzakelijk om het gezichtsvermogen te redden. Een cornea-ulcus wordt behandeld met antibiotische oogdruppels en pijnstilling.

Het syndroom van Horner heeft vaak geen specifieke behandeling nodig; de idiopathische vorm herstelt doorgaans spontaan binnen zes tot acht weken. Bij een onderliggende oorzaak (oorontsteking, tumor) wordt deze gericht behandeld. Hersentumoren vereisen een oncologische benadering met chirurgie, bestraling of palliatieve zorg.

Bij alle vormen is regelmatige controle belangrijk om het beloop te volgen en de behandeling bij te stellen.

Prognose en preventie

De prognose varieert sterk afhankelijk van de oorzaak. Idiopathisch syndroom van Horner heeft een uitstekende prognose met spontaan herstel. Uveïtis en cornea-ulcus zijn doorgaans goed behandelbaar. Glaucoom heeft een voorzichtiger prognose voor het behoud van gezichtsvermogen. Hersentumoren als oorzaak van anisocorie hebben de ongunstigste prognose.

Specifieke preventie van anisocorie is niet mogelijk. Regelmatige oogcontroles bij de dierenarts, met name bij rassen met een hoger risico op oogaandoeningen, helpen om problemen vroeg op te sporen. Bescherm de ogen van je hond bij activiteiten met risico op oogletsel (borstelen door struikgewas, contact met chemische stoffen). Bij plotselinge verandering in pupilgrootte: laat je hond altijd dezelfde dag nog onderzoeken.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.