Uitpuilende ogen bij honden

Wat zijn uitpuilende ogen?

Uitpuilende ogen bij honden, medisch aangeduid als exoftalmie of proptosis, is een aandoening waarbij een of beide oogbollen abnormaal ver uit de oogkas steken. Er is een belangrijk onderscheid tussen exoftalmie en proptosis. Exoftalmie is een geleidelijke verplaatsing van de oogbol naar voren, meestal veroorzaakt door een massa of ontsteking achter het oog. Proptosis is een acute voorvalling van de oogbol, vaak als gevolg van trauma.

Bij brachycefale (kortkoppige) rassen zijn de oogkassen van nature ondieper, waardoor de oogbollen prominenter staan. Dit maakt deze rassen bijzonder kwetsbaar voor proptosis, soms zelfs bij relatief mild trauma of stevige druk op het hoofd of de nek.

Ongeacht de oorzaak is een uitpuilend oog altijd een spoedeisende situatie die onmiddellijke veterinaire zorg vereist. Vertraging kan leiden tot permanent verlies van het gezichtsvermogen of zelfs verlies van het oog.

Symptomen van uitpuilende ogen

De symptomen van uitpuilende ogen zijn vaak duidelijk zichtbaar. Let op de volgende verschijnselen:

• Eén of beide oogbollen die abnormaal ver uit de oogkas steken
• Zwelling rondom het oog en de oogleden
• Roodheid van het oogwit en de bindvliezen
• Onvermogen om de oogleden volledig te sluiten
• Overmatig tranen of afscheiding uit het oog
• Pijn bij aanraking van het oog of het gezicht
• Verandering in de pupilgrootte of pupilreactie
• Verminderd of afwezig gezichtsvermogen in het aangedane oog

Bij acute proptosis (voorvalling na trauma) is het oog plotseling ver naar voren verplaatst en kunnen de oogleden achter de oogbol geklemd zitten. Dit is een noodsituatie waarbij elke minuut telt.

Oorzaken en risicofactoren

Uitpuilende ogen kunnen verschillende oorzaken hebben. Trauma is de meest voorkomende oorzaak van acute proptosis, vooral bij brachycefale rassen. Een klap tegen het hoofd, een aanrijding, een vechtpartij met een andere hond of zelfs ruw spelen kan bij gevoelige rassen al tot oogbolvoorvalling leiden.

Brachycefale rassen lopen het hoogste risico vanwege hun ondiepe oogkassen. Shih Tzus, Mopshonden, Pekingezen, Engelse Bulldogs en Cavalier King Charles Spaniëls worden bijzonder vaak getroffen.

Geleidelijke exoftalmie wordt vaker veroorzaakt door retrobulbaire processen: massa’s of ontstekingen achter het oog die de oogbol naar voren duwen. Dit kunnen tumoren, abcessen of ontstekingen van de kauwspieren (masticatoire myositis) zijn. Daarnaast kan glaucoom (verhoogde oogdruk) leiden tot vergroting van de oogbol en een uitpuilend uiterlijk.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van het oogheelkundig en lichamelijk onderzoek. De dierenarts beoordeelt de positie van de oogbol, de pupilreactie, de oogdruk en de beweeglijkheid van het oog. Bij traumatische proptosis is de diagnose meestal direct duidelijk op basis van het klinische beeld.

Bij geleidelijk ontstane exoftalmie is aanvullend onderzoek noodzakelijk om de onderliggende oorzaak vast te stellen. Echografie van de oogkas, een CT-scan of een MRI kan massa’s of ontstekingen achter het oog aantonen. Bloedonderzoek helpt bij het opsporen van systemische ontstekingsziekten. Bij verdenking op een tumor is een naaldpunctie of biopsie nodig voor een definitieve diagnose.

Behandeling

Bij acute proptosis is snelle behandeling essentieel. De dierenarts zal de oogbol zo snel mogelijk terugplaatsen in de oogkas, een procedure die onder algehele narcose wordt uitgevoerd. De oogleden worden tijdelijk aan elkaar gehecht (tarsorrafie) om de oogbol op zijn plaats te houden terwijl de zwelling afneemt en de weefsels genezen.

Na terugplaatsing worden antibiotica en ontstekingsremmers voorgeschreven om infectie en verdere zwelling te voorkomen. Oogdruppels met een pupilverwijder en kunsttranen ondersteunen het herstel. De hechtingen worden na twee tot drie weken verwijderd, waarna de functie van het oog wordt beoordeeld.

Als de oogbol te ernstig beschadigd is of het gezichtsvermogen verloren is gegaan, kan verwijdering van het oog (enucleatie) de beste optie zijn om verdere pijn en complicaties te voorkomen. Bij exoftalmie door een onderliggend proces richt de behandeling zich op de oorzaak: chirurgische verwijdering van tumoren, drainage van abcessen of medicamenteuze behandeling van ontsteking.

Prognose en preventie

De prognose van uitpuilende ogen hangt sterk af van de oorzaak en de snelheid van behandeling. Bij snel teruggeplaatste oogbollen behoudt ongeveer veertig tot zestig procent van de honden enig gezichtsvermogen in het aangedane oog. Hoe sneller de behandeling, hoe beter de kansen. Langdurige blootstelling van de oogbol leidt tot uitdroging en beschadiging van de oogzenuw, wat de prognose verslechtert.

Preventie richt zich op het beschermen van kwetsbare ogen. Gebruik bij brachycefale rassen een tuigje in plaats van een halsband om druk op de kop te voorkomen. Vermijd ruw spelen en waak voor vechtpartijen met andere honden. Wees voorzichtig met het oppakken of vasthouden van je hond rondom het hoofd. Laat elke verandering in de positie of het uiterlijk van de ogen direct beoordelen door een dierenarts.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.