Glaucoom bij honden

Wat is glaucoom?

Glaucoom is de benaming voor een groep oogaandoeningen waarbij de intraoculaire druk (de druk binnenin het oog) te hoog is. Het kamervocht, dat normaal gesproken continu wordt aangemaakt en afgevoerd, hoopt zich op doordat de afvoerkanalen geblokkeerd of vernauwd zijn. De toenemende druk beschadigt de oogzenuw en het netvlies, wat leidt tot progressief verlies van gezichtsvermogen.

Bij honden is glaucoom een relatief veelvoorkomende oogaandoening. Er bestaan twee hoofdvormen: primair glaucoom, dat erfelijk bepaald is en vaak beide ogen treft, en secundair glaucoom, dat ontstaat als gevolg van een andere oogaandoening zoals uveïtis, lensluxatie of een tumor in het oog.

Zonder tijdige behandeling kan glaucoom binnen enkele uren tot dagen leiden tot onomkeerbare blindheid. Het is daarom een van de meest urgente oogaandoeningen in de veterinaire geneeskunde.

Symptomen van glaucoom

De symptomen van glaucoom kunnen plotseling optreden (acuut) of zich geleidelijk ontwikkelen (chronisch). Beide vormen vereisen veterinaire aandacht. Herken de belangrijkste verschijnselen.

• Blauwverkleuring van het oog: het hoornvlies wordt troebel en krijgt een blauwachtige waas door vochtophoping.
• Roodheid: de bloedvaten in het oogwit zijn duidelijk zichtbaar en opgezet.
• Pijn: de hond knijpt het oog dicht, wrijft eraan of laat het hoofd hangen.
• Verwijde pupil: de pupil is groter dan normaal en reageert niet of nauwelijks op licht.
• Traanvloed: overmatige traanproductie als reactie op de pijn en irritatie.
• Vergroting van de oogbol: bij langdurig verhoogde druk kan het oog zichtbaar groter worden.
• Verlies van gezichtsvermogen: de hond botst tegen meubels of muren en is onzeker in onbekende omgevingen.
• Gedragsverandering: de hond kan angstig, prikkelbaar of teruggetrokken zijn door de aanhoudende pijn.

Een acuut glaucoomaanval is altijd een noodgeval. Neem bij vermoeden direct contact op met je dierenarts of een spoedkliniek.

Oorzaken en risicofactoren

Primair glaucoom is erfelijk en komt vaker voor bij specifieke hondenrassen. De Cocker Spaniel, Basset Hound, Beagle, Shar Pei en Chow Chow zijn bekende risicorassen. Bij deze rassen is de iridocorneale hoek (de afvoerstructuur van het kamervocht) aangeboren vernauwd.

Secundair glaucoom ontstaat door een andere oogaandoening die de afvoer van kamervocht belemmert. Veelvoorkomende oorzaken zijn uveïtis (inwendige oogontsteking), lensluxatie, intraoculaire bloedingen, oogtumoren en complicaties na oogchirurgie. Dit type kan elk ras treffen, ongeacht leeftijd.

Oudere honden lopen over het algemeen een hoger risico, al kan glaucoom op elke leeftijd optreden. Een voorgeschiedenis van oogproblemen vergroot de kans op het ontwikkelen van secundair glaucoom aanzienlijk.

Diagnose

De belangrijkste diagnostische stap is het meten van de intraoculaire druk met een tonometer. Bij honden ligt de normale oogdruk tussen 10 en 25 mmHg. Waarden daarboven wijzen op glaucoom. De dierenarts voert daarnaast een uitgebreid oogonderzoek uit, waaronder spleetlamponderzoek, fundoscopie en gonioscopie om de drainagehoek te beoordelen.

Bij een troebel hoornvlies kan echografie van het oog worden ingezet om de inwendige structuren te beoordelen. De dierenarts onderzoekt ook het niet-aangedane oog, omdat bij primair glaucoom de kans groot is dat het tweede oog eveneens getroffen raakt. Snelle diagnostiek is van levensbelang, want elke vertraging vergroot het risico op permanent gezichtsverlies.

Behandeling

Bij een acuut glaucoomaanval is het eerste doel om de oogdruk zo snel mogelijk te verlagen. Dit gebeurt met een combinatie van oogdruppels: prostaglandine-analogen (zoals latanoprost) om de afvloeropening te verwijden, en carboanhydraseremmers (zoals dorzolamide) om de productie van kamervocht te verminderen. Intraveneus mannitol kan worden toegediend om de druk snel te laten dalen.

Wanneer medicamenteuze therapie onvoldoende effect heeft, zijn chirurgische opties beschikbaar. Laserbehandeling (cycloablatie) vernietigt een deel van het ciliair lichaam dat kamervocht produceert. Een andere optie is het plaatsen van een gonioimplantaat om de afvloeropening te herstellen. Bij een blind en pijnlijk oog kan enucleatie (verwijdering van het oog) of het inbrengen van een intraoculaire prothese worden overwogen.

Na de acute fase is langdurige onderhoudsmedicatie nodig om de oogdruk stabiel te houden. Regelmatige controles bij de (oog)dierenarts zijn hierbij onmisbaar, omdat de behandeling in de loop van de tijd aangepast moet worden.

Prognose en preventie

De prognose hangt af van hoe snel de behandeling wordt gestart en welk type glaucoom aanwezig is. Bij een acuut aanval die binnen enkele uren wordt behandeld, is er kans op behoud van het gezichtsvermogen. Bij chronisch glaucoom is de schade aan de oogzenuw vaak al onomkeerbaar op het moment van diagnose. Veel honden met primair glaucoom verliezen uiteindelijk het zicht in beide ogen.

Preventie richt zich op vroege screening van risicorassen met gonioscopie. Fokkers van vatbare rassen worden aangemoedigd om ouderdieren te laten testen voordat ze worden ingezet voor de fokkerij. Bij honden die al glaucoom in één oog hebben, kan profylactische behandeling van het andere oog de kans op een aanval aanzienlijk verkleinen. Regelmatige oogcontroles bij de dierenarts zijn voor risicorassen altijd aan te raden.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.