Geelzucht bij honden

Wat is geelzucht?

Geelzucht (icterus) is geen zelfstandige ziekte, maar een symptoom dat zich uit als een gele verkleuring van de huid, slijmvliezen en het oogwit. De gele kleur wordt veroorzaakt door een verhoogde concentratie bilirubine in het bloed.

Bilirubine is een afbraakproduct van hemoglobine, het zuurstoftransporterende eiwit in rode bloedcellen. Normaal gesproken wordt bilirubine door de lever verwerkt en via de gal afgevoerd naar de darmen. Wanneer dit proces wordt verstoord, hoopt bilirubine zich op in het bloed en kleurt weefsels geel.

Er worden drie typen geelzucht onderscheiden: prehepatisch (door verhoogde afbraak van rode bloedcellen), hepatisch (door leverschade) en posthepatisch (door een obstructie van de galafvoer). Het vaststellen van het type is essentieel voor een gerichte behandeling.

Symptomen van geelzucht

Geelzucht is zelf een symptoom, maar gaat doorgaans gepaard met andere klachten die afhankelijk zijn van de onderliggende oorzaak.

• Gele verkleuring: zichtbaar in het oogwit, het tandvlees, de oorschelpen en de onbehaarde huid
• Donkere urine: diep oranjegele tot bruine urine door uitscheiding van bilirubine via de nieren
• Lichte ontlasting: bleek of kleiachtig bij galwegobstructie, donker bij bloedafbraak
• Braken: misselijkheid en braken als gevolg van de onderliggende aandoening
• Verminderde eetlust: de hond weigert voedsel of eet selectief
• Lusteloosheid: verminderde activiteit, slaperigheid en desinteresse
• Buikpijn: ongemak in het bovenbuikgebied bij lever- of galblaasaandoeningen
• Gewichtsverlies: geleidelijk verlies van lichaamsgewicht bij chronische oorzaken

Geelzucht is altijd een teken van een onderliggend probleem en vereist onmiddellijk veterinair onderzoek om de oorzaak vast te stellen.

Oorzaken en risicofactoren

Prehepatische geelzucht wordt veroorzaakt door een versnelde afbraak van rode bloedcellen (hemolyse). Dit kan het gevolg zijn van auto-immuun hemolytische anemie, tekenbeetziekten (babesiose, anaplasmose), vergiftiging (uien, knoflook, zink) of bloedparasieten.

Hepatische geelzucht treedt op bij leverschade door levertumoren, hepatitis, leptospirose, levertoxicose (medicijnen, toxines) of levercirrose. De lever kan de bilirubine niet meer adequaat verwerken.

Posthepatische geelzucht wordt veroorzaakt door een blokkade van de galafvoer, bijvoorbeeld door galstenen, galblaasmucocèle, alvleeskliertumoren of pancreatitis. Rassen zoals de Cocker Spaniël zijn vatbaar voor auto-immuun hemolytische anemie, terwijl de Shetland Sheepdog en de Dwergschnauzer gevoeliger zijn voor galblaasaandoeningen.

Diagnose

De diagnose van geelzucht begint met een volledig bloedonderzoek, inclusief leverfunctietesten, bilirubinebepaling, bloedbeeld en stollingsprofiel. Het bloedbeeld kan bloedarmoede aantonen (prehepatisch) of infectiemarkers laten zien. Leverenzymen wijzen op de lever als bron.

Een abdominale echografie is essentieel om de lever, galblaas en galwegen te beoordelen. Tests op tekenbeetziekten en leptospirose worden standaard uitgevoerd. Bij twijfel kan een leverbiopsie de exacte oorzaak van de leverschade vaststellen. Een Coombs-test wordt ingezet bij vermoeden van auto-immuun hemolytische anemie.

Behandeling

De behandeling van geelzucht is volledig gericht op de onderliggende oorzaak. Bij auto-immuun hemolytische anemie worden immuunonderdrukkende medicijnen (prednison, azathioprine) voorgeschreven. Bij ernstige bloedarmoede kan een bloedtransfusie noodzakelijk zijn.

Leveraandoeningen worden behandeld met leverondersteunende medicatie (SAMe, ursodeoxycholzuur), een leverdieet en het wegnemen van de schadelijke factor. Leptospirose wordt behandeld met antibiotica (doxycycline).

Posthepatische geelzucht door galwegobstructie vereist vaak chirurgisch ingrijpen om de galstroom te herstellen. Ondersteunende zorg, inclusief intraveneuze vloeistoffen, vitamine K suppletie en anti-braak medicatie, is bij alle vormen van belang.

Prognose en preventie

De prognose van geelzucht hangt volledig af van de onderliggende oorzaak. Mild infectieuze oorzaken en behandelbare galwegobstructies hebben een gunstige prognose. Ernstige leverziekte en kwaadaardige tumoren hebben een minder gunstige uitkomst.

Preventie richt zich op vaccinatie tegen leptospirose, tekenbescherming, het voorkomen van blootstelling aan levertoxische stoffen en regelmatige gezondheidscontroles. Zoek altijd direct veterinaire hulp wanneer je een gele verkleuring van de slijmvliezen opmerkt bij je hond.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.