Exocriene pancreasinsufficiëntie (EPI) bij honden

Wat is exocriene pancreasinsufficiëntie?

Exocriene pancreasinsufficiëntie (EPI) is een aandoening waarbij de alvleesklier onvoldoende spijsverteringsenzymen produceert. Deze enzymen zijn essentieel voor het afbreken van vetten, eiwitten en koolhydraten in het voedsel. Zonder voldoende enzymen kan de hond het voedsel niet goed verteren en de voedingsstoffen niet opnemen.

De alvleesklier (pancreas) heeft twee functies: een endocriene functie (productie van insuline) en een exocriene functie (productie van spijsverteringsenzymen). Bij EPI is specifiek de exocriene functie aangetast, terwijl de insulineproductie doorgaans intact blijft.

EPI bij honden wordt het vaakst veroorzaakt door pancreas acinar atrofie (PAA), een auto-immuun aandoening waarbij het enzymproducerende weefsel van de alvleesklier geleidelijk wordt vernietigd. Chronische pancreatitis is de tweede meest voorkomende oorzaak.

Symptomen van EPI

De symptomen van EPI zijn kenmerkend en worden vaak beschreven als een hond die ondanks veel eten toch vermagert. De klachten ontstaan geleidelijk naarmate de enzymproductie afneemt.

• Gewichtsverlies: de hond verliest gewicht ondanks een normale of zelfs verhoogde voedselinname
• Vraatzucht: de hond eet gulzig en zoekt voortdurend naar voedsel, inclusief ontlasting (coprofagie)
• Volumineuze ontlasting: grote hoeveelheden lichtgekleurde, brijige of vettige ontlasting
• Flatulentie: overmatige, vaak sterk ruikende gasvorming
• Diarree: chronische, zachte tot waterige ontlasting die moeilijk op te ruimen is
• Slechte vachtconditie: de vacht wordt dof, droog en schilferig door voedingstekorten
• Spierverlies: zichtbaar verlies van spiermassa door onvoldoende eiwitopname
• Borrelende darmgeluiden: luide rommelende geluiden uit de buik

De symptomen worden pas zichtbaar wanneer meer dan negentig procent van het enzymproducerende weefsel is verloren. Dit betekent dat de aandoening al ver gevorderd is tegen de tijd dat de eerste klachten verschijnen.

Oorzaken en risicofactoren

De meest voorkomende oorzaak van EPI bij honden is pancreas acinar atrofie (PAA), waarbij het immuunsysteem het enzymproducerende weefsel van de alvleesklier aanvalt en vernietigt. Deze auto-immuun aandoening heeft een sterke genetische component.

De Duitse Herder is het meest getroffen ras, met een prevalentie die vele malen hoger ligt dan bij andere rassen. Ook de Schotse Collie en de Cavalier King Charles Spaniël hebben een bekende aanleg. Bij andere rassen is chronische pancreatitis vaker de oorzaak.

EPI manifesteert zich doorgaans bij jonge tot middelbare honden (één tot vijf jaar) bij PAA, terwijl EPI door chronische pancreatitis vaker optreedt bij oudere honden. Er is geen duidelijk geslachtsverschil in prevalentie.

Diagnose

De diagnose van EPI wordt gesteld aan de hand van een bloedtest die de trypsin-like immunoreactivity (TLI) meet. Een verlaagde TLI-waarde bevestigt de diagnose. Deze test is zeer specifiek en gevoelig voor EPI en is de gouden standaard voor diagnostiek.

Aanvullend bloedonderzoek kan verlaagde vitamine B12 (cobalamine) en foliumzuurwaarden aantonen, die frequent verstoord zijn bij EPI. Een volledig bloedbeeld en biochemisch profiel worden uitgevoerd om de algehele voedingsstatus en eventuele complicaties te beoordelen. Ontlastingsonderzoek kan een verhoogd vetgehalte aantonen (steatorroe).

Behandeling

De behandeling van EPI bestaat uit levenslange enzyymsuppletie bij elke maaltijd. Pancreasenzympoeder wordt door het voer gemengd en ingewerkt voordat de hond eet. Dit vervangt de ontbrekende enzymen en stelt de hond in staat het voedsel weer normaal te verteren.

Vitamine B12 suppletie is vaak noodzakelijk, aangezien veel honden met EPI een tekort ontwikkelen dat de darmfunctie verder verslechtert. B12 wordt aanvankelijk per injectie toegediend en later eventueel oraal voortgezet. Een licht verteerbaar, vezelarm dieet met matig vetgehalte ondersteunt de vertering.

De reactie op behandeling is doorgaans snel: de meeste honden vertonen binnen enkele dagen tot weken verbetering van de ontlasting en beginnen weer aan te komen. Regelmatige controles bij de dierenarts zijn nodig om de dosering van enzymen aan te passen en de voedingsstatus te monitoren. Sommige honden hebben aanvullend een antibioticakuur nodig bij bacteriële overgroei in de darmen.

Prognose en preventie

De prognose voor honden met EPI die adequaat worden behandeld is goed. De meeste honden bereiken een normaal lichaamsgewicht en hebben een goede kwaliteit van leven met levenslange enzymsuppletie. De aandoening vereist wel permanente aanpassing van de voeding en regelmatige veterinaire controle.

Preventie van EPI bij de individuele hond is niet mogelijk, maar verantwoord fokbeleid kan de prevalentie in gevoelige rassen verminderen. Fokkers van Duitse Herders en andere getroffen rassen wordt geadviseerd om niet te fokken met aangedane dieren of bekende dragers. Vroegtijdige herkenning van de symptomen leidt tot een snellere diagnose en behandeling.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.