Eiwit-verliesenteropathie bij honden

Wat is eiwit-verliesenteropathie?

Eiwit-verliesenteropathie (protein-losing enteropathy, PLE) is een klinisch syndroom dat wordt gekenmerkt door een overmatig verlies van eiwitten, met name albumine, via de darmwand. Albumine is het belangrijkste eiwit in het bloed en vervult cruciale functies: het houdt vocht in de bloedvaten vast, transporteert hormonen en medicijnen, en speelt een rol bij de bloedstolling.

Wanneer het albuminegehalte onder een kritische grens zakt (hypoalbuminemie), ontsnapt vocht uit de bloedvaten naar de weefsels en lichaamsholten. Dit leidt tot oedeem, ascites (buikvocht) en soms pleurale effusie (vocht rond de longen). Daarnaast gaan ook andere eiwitten verloren, waaronder stollingsfactoren en immuunglobulinen, waardoor de hond vatbaarder wordt voor trombose en infecties.

PLE is altijd het gevolg van een onderliggende darmaandoening die de doorlaatbaarheid of integriteit van de darmwand aantast. Het opsporen en behandelen van die onderliggende oorzaak is de sleutel tot een succesvol resultaat.

Symptomen van eiwit-verliesenteropathie

De symptomen van PLE weerspiegelen het eiwitverlies en de gevolgen ervan voor het lichaam. Veelvoorkomende klachten zijn:

• Chronische diarree: vaak waterig, soms met slijm of bloedbijmenging, en moeilijk onder controle te krijgen met standaardbehandelingen.
• Gewichtsverlies en vermagering: ondanks een normale of zelfs verhoogde voedselinname valt de hond gestaag af door het eiwitverlies.
• Opgezette buik (ascites): vochtophoping in de buikholte geeft de hond een bolle, gespannen buik.
• Zwelling van de poten en onderhuid: perifeer oedeem, met name aan de poten en onder de buik, door het lage albuminegehalte.
• Verminderde eetlust: de hond eet minder of weigert voedsel naarmate de ziekte vordert.
• Braken: sommige honden braken regelmatig, al is diarree het meest prominente symptoom.
• Lethargie en spierzwakte: het eiwitverlies leidt tot spierafbraak en een algeheel gevoel van zwakte.
• Ademnood: in ernstige gevallen kan vocht rond de longen de ademhaling bemoeilijken.

Een gevaarlijke complicatie van PLE is trombo-embolie: door het verlies van antithrombine (een stollingseiwit) via de darm is het risico op levensbedreigende bloedstolsels aanzienlijk verhoogd.

Oorzaken en risicofactoren

PLE kan worden veroorzaakt door diverse onderliggende darmaandoeningen. De drie belangrijkste oorzaken zijn chronische inflammatoire darmziekte (IBD), intestinale lymfangiëctasie (verwijding van de lymfevaten in de darmwand) en darmkanker (met name lymfoom). Bij IBD beschadigt chronische ontsteking de darmwand, bij lymfangiëctasie lekken eiwitten via beschadigde lymfevaten, en bij lymfoom verstoren tumorcellen de darmbarrière.

Bepaalde rassen zijn aantoonbaar gevoeliger voor PLE. De Yorkshire Terriër is het meest bekende ras met aanleg voor lymfangiëctasie. De Soft Coated Wheaten Terriër heeft een erfelijke vorm van PLE die gepaard gaat met eiwitverlies via zowel de darm als de nieren. Ook de Basenji, Rottweiler en Noorse Lundehund worden vaker getroffen.

Andere oorzaken van PLE zijn parasitaire infecties (zoals hookworm), schimmelinfecties van de darm, chronische intussusceptie (darminvaginatie) en zeldzame aandoeningen zoals intestinale tuberculose. Bij jonge honden moeten ook aangeboren lymfatische afwijkingen worden overwogen.

Diagnose

De diagnose PLE begint met bloedonderzoek, dat een verlaagd albumine en totaal eiwit in het bloed laat zien (panhypoproteinemie). Belangrijk is om andere oorzaken van hypoalbuminemie uit te sluiten, met name leverziekte (verminderde productie) en nefropathie (verlies via de nieren). Een urinetest (urine-eiwitcreatinine ratio) sluit renaal eiwitverlies uit, terwijl leverfunctietests leverziekte kunnen uitsluiten.

De volgende stap is het vaststellen van de onderliggende darmaandoening. Abdominale echografie kan darmwandverdikking, vergrote lymfeklieren en buikvocht zichtbaar maken. De definitieve diagnose vereist darmbiopsieën, die bij voorkeur via endoscopie of laparotomie worden verkregen en histopathologisch worden onderzocht. Aanvullende testen omvatten fecaalonderzoek op parasieten, bloedculturen en soms CT-scan.

Behandeling

De behandeling van PLE richt zich op twee pijlers: het aanpakken van de onderliggende oorzaak en het ondersteunen van de algehele conditie. Bij IBD als oorzaak wordt een combinatie van immuunsuppressieve medicatie (prednison, budesonide, soms azathioprine of chlorambucil) en een dieetverandering ingezet. Een ultra-laag vetdieet wordt aanbevolen bij lymfangiëctasie, omdat vet de druk in de darmlymfevaten verhoogt en het eiwitverlies verergert.

Dieetmanagement is een cruciaal onderdeel van de therapie. Een hypoallergeen, vetarm dieet met makkelijk verteerbare eiwitten en medium-chain triglyceriden (MCT-olie) als vetbron wordt vaak voorgeschreven. MCT’s worden direct opgenomen in de bloedbaan zonder de lymfevaten te belasten. Aanvulling met vitamine B12 (cobalamine) is bijna altijd nodig, omdat dit vitamime slecht wordt opgenomen bij PLE.

Ondersteunende zorg omvat het draineren van buikvocht wanneer dit de ademhaling belemmert, tromboseprofylaxe met clopidogrel of aspirine, en in ernstige gevallen plasma- of albumine-infusies om het eiwitgehalte tijdelijk op peil te brengen. Bij darmkanker als onderliggende oorzaak wordt chemotherapie of chirurgie overwogen, afhankelijk van het tumortype en de uitbreiding.

Prognose en preventie

De prognose van PLE is sterk afhankelijk van de onderliggende oorzaak en de ernst van de hypoalbuminemie op het moment van diagnose. Honden met IBD-gerelateerde PLE die goed reageren op immuunsuppressie en dieetaanpassing kunnen maanden tot jaren overleven met een goede kwaliteit van leven. Bij lymfangiëctasie is de prognose wisselend, maar met streng dieetmanagement is langdurige controle mogelijk. Bij intestinaal lymfoom is de prognose over het algemeen gereserveerd.

Specifieke preventie van PLE is lastig, omdat de onderliggende oorzaken vaak niet te voorkomen zijn. Wel kan vroegtijdige herkenning en behandeling van chronische darmklachten voorkomen dat de aandoening tot PLE escaleert. Bij rassen met een bekende aanleg is het verstandig om regelmatig bloedonderzoek te laten uitvoeren, zodat een dalend albumine tijdig wordt opgemerkt. Een hoogwaardig, goed verteerbaar dieet draagt bij aan een gezonde darm.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.