Anaplasmose bij honden

Wat is anaplasmose?

Anaplasmose is een door teken overgedragen bacteriële infectie die bij honden wordt veroorzaakt door twee soorten Anaplasma-bacteriën. Anaplasma phagocytophilum infecteert de witte bloedcellen (granulocyten) en veroorzaakt granulocytaire anaplasmose. Anaplasma platys infecteert de bloedplaatjes (trombocyten) en veroorzaakt cyclische trombocytopenie. In Nederland is A. phagocytophilum de meest voorkomende verwekker, overgedragen door de gewone teek (Ixodes ricinus).

Na een tekenbeet dringt de bacterie binnen in de bloedcellen en vermenigvuldigt zich daar. De incubatietijd bedraagt doorgaans een tot twee weken. Niet elke geïnfecteerde hond wordt ziek; veel honden dragen de bacterie bij zich zonder symptomen te vertonen. Bij honden die wel ziek worden, treden koorts, gewrichtspijn en bloedafwijkingen op.

Anaplasmose komt in Nederland steeds vaker voor, omdat het verspreidingsgebied van teken zich uitbreidt en de tekenactiviteit door mildere winters toeneemt. De ziekte is goed behandelbaar wanneer ze tijdig wordt herkend.

Symptomen van anaplasmose

De symptomen variëren van mild tot ernstig en treden doorgaans een tot twee weken na de tekenbeet op. Let op de volgende verschijnselen.

• Koorts: plotselinge verhoging van de lichaamstemperatuur, vaak boven 40 °C
• Lethargie: je hond is opvallend lusteloos, wil niet spelen en slaapt veel meer dan normaal
• Kreupelheid en gewrichtspijn: stijfheid of manken, soms wisselend van poot, door ontstoken gewrichten
• Verminderde eetlust: weigeren van voedsel of aanzienlijk minder eten
• Braken en diarree: maag-darmklachten kunnen optreden, vooral bij ernstiger verloop
• Bloedingsneiging: puntbloedingen (petechieën) op het tandvlees, de buikhuid of in de ogen door verlaagde bloedplaatjes
• Vergrote lymfeklieren: de lymfeklieren in de nek, oksels of liezen kunnen opgezwollen zijn
• Neusbloedingen: spontane neusbloedingen door de verlaagde bloedplaatjes

De symptomen zijn soms vaag en aspecifiek, waardoor anaplasmose niet altijd direct wordt herkend. Meld bij een bezoek aan de dierenarts altijd of je hond recent teken heeft gehad.

Oorzaken en risicofactoren

De besmetting vindt plaats via een tekenbeet. De teek moet minimaal 24 tot 48 uur vastzitten voordat de Anaplasma-bacterie wordt overgedragen; snel verwijderen van teken vermindert dus het infectierisico aanzienlijk. In Nederland is Ixodes ricinus (de schapenteek of gewone teek) de belangrijkste vector.

Honden die veel in bos- en natuurgebieden komen, hebben een hoger risico op tekenbeten en dus op anaplasmose. Het tekenexseizoen loopt in Nederland doorgaans van maart tot november, maar door mildere winters zijn teken het hele jaar door actief. Honden zonder adequate tekenbescherming lopen het grootste risico.

Deze aandoening kan bij alle rassen voorkomen. Rassen zoals de Labrador Retriever, de Golden Retriever en de Border Collie worden vanwege hun actieve buitenleven vaker blootgesteld aan teken.

Diagnose

De dierenarts kan anaplasmose vermoeden op basis van de symptomen in combinatie met een recente tekenbeet. Een sneltest (SNAP 4Dx) kan antistoffen tegen Anaplasma detecteren, maar een positief resultaat geeft alleen aan dat de hond ooit is blootgesteld; het bewijst geen actieve infectie. Een bloeduitstrijk onder de microscoop kan soms de kenmerkende morulae (bacterieophopingen in de witte bloedcellen) aantonen.

Bloedonderzoek toont doorgaans verlaagde bloedplaatjes (trombocytopenie), verlaagde witte bloedcellen en soms bloedarmoede. PCR-onderzoek op Anaplasma-DNA in het bloed is de meest betrouwbare test om een actieve infectie aan te tonen. De dierenarts zal ook andere door teken overgedragen ziekten uitsluiten, zoals de ziekte van Lyme (borreliose) en ehrlichiose, die via dezelfde teek kunnen worden overgedragen.

Behandeling

De behandeling van anaplasmose is gelukkig eenvoudig en effectief. Doxycycline, een breedspectrum antibioticum, is het middel van eerste keuze en wordt gedurende veertien tot achtentwintig dagen toegediend. De meeste honden vertonen al binnen 24 tot 48 uur na start van de behandeling een duidelijke verbetering: de koorts zakt, de eetlust keert terug en de energie neemt toe.

Ondersteunende zorg kan bestaan uit pijnstilling bij gewrichtsklachten (NSAIDs), infuustherapie bij uitdroging en, in zeldzame gevallen bij ernstige bloedarmoede of bloedingsproblemen, een bloedtransfusie. Het is belangrijk om de volledige antibioticakuur af te maken, ook als je hond al lang voor het einde weer volledig normaal lijkt.

Na de behandeling worden controle-bloedonderzoeken uitgevoerd om te bevestigen dat de bloedwaarden zijn genormaliseerd. Antistoffen tegen Anaplasma kunnen maanden tot jaren na de infectie positief blijven; dit hoeft niet te betekenen dat de infectie nog actief is.

Prognose en preventie

De prognose van anaplasmose is met tijdige behandeling uitstekend. De overgrote meerderheid van de honden herstelt volledig na een kuur met doxycycline. In zeldzame gevallen met ernstige complicaties (massale bloedingen, orgaanbetrokkenheid) is de prognose voorzichtiger.

Preventie draait om consequente tekenbescherming. Gebruik het hele jaar door een effectief anti-tekenmiddel (isoxazolines zoals fluralaner, afoxolaner of sarolaner, of een tekenband met deltamethrine). Controleer je hond na elke wandeling in de natuur op teken en verwijder gevonden teken direct en volledig met een tekentang of tekenlepel. Hoe sneller een teek wordt verwijderd, hoe kleiner het risico op overdracht van Anaplasma en andere tekenoverdraagbare ziekteverwekkers.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.