Anemie bij honden

Wat is anemie?

Anemie is geen ziekte op zich, maar een symptoom van een onderliggend probleem. Het lichaam kan op drie manieren te weinig rode bloedcellen hebben: door bloedverlies (hemorragische anemie), door versnelde afbraak van rode bloedcellen (hemolytische anemie) of door onvoldoende aanmaak van rode bloedcellen in het beenmerg (aplastische of non-regeneratieve anemie).

De ernst van anemie wordt gemeten aan de hand van de hematocriet (Ht) of packed cell volume (PCV): het percentage rode bloedcellen in het bloed. Een normale hematocriet bij honden ligt tussen 37 en 55 procent. Bij waarden onder de 30 procent spreken we van anemie; bij waarden onder de 15 procent is de anemie levensbedreigend en kan een bloedtransfusie noodzakelijk zijn.

Anemie kan acuut optreden (bijvoorbeeld door een ongeluk met bloedverlies) of geleidelijk ontwikkelen over weken tot maanden (bijvoorbeeld bij chronische ziekte). Het lichaam kan zich gedeeltelijk aanpassen aan geleidelijke anemie, waardoor chronische vormen soms pas laat worden opgemerkt.

Symptomen van anemie

De symptomen weerspiegelen het zuurstoftekort in het lichaam. Let op de volgende verschijnselen.

• Bleke slijmvliezen: het tandvlees, de binnenkant van de oogleden en de tong zijn bleker dan normaal (wit, roze of grijs in plaats van gezond roze)
• Vermoeidheid en zwakte: je hond heeft minder uithoudingsvermogen, wil korter wandelen en rust vaker uit
• Versnelde ademhaling: het lichaam probeert meer zuurstof op te nemen door sneller te ademen
• Verhoogde hartslag: het hart pompt sneller om het zuurstoftransport te compenseren
• Verminderde eetlust: minder interesse in voedsel
• Donkere of zwarte ontlasting: kan wijzen op bloedverlies uit het maag-darmkanaal
• Geelzucht (icterus): gele verkleuring van het oogwit en het tandvlees bij hemolytische anemie
• Collaps: bij ernstige anemie kan je hond plotseling in elkaar zakken door zuurstoftekort

Controleer regelmatig de kleur van het tandvlees van je hond. Bleke slijmvliezen zijn een eenvoudig maar belangrijk waarschuwingssignaal.

Oorzaken en risicofactoren

De oorzaken van anemie bij honden zijn talrijk. Bloedverlies kan ontstaan door trauma, chirurgie, maag-darmzweren, bloedende tumoren (met name miltangiosarcoom), rattenvergiftiging (anticoagulantia) of ernstige parasitaire belasting (vlooien, teken, haakwormen). Hemolytische anemie wordt veroorzaakt door versnelde afbraak van rode bloedcellen, bijvoorbeeld door immuungemedieerde hemolytische anemie (IMHA), babesiose (tekenziekte), uienvergiftiging of aangeboren enzymdefecten. Non-regeneratieve anemie ontstaat wanneer het beenmerg onvoldoende nieuwe rode bloedcellen aanmaakt, zoals bij chronische nierziekte, beenmergziekten, ernstige infecties (ehrlichiose) of ijzergebrek.

Immuungemedieerde hemolytische anemie (IMHA) is een van de meest voorkomende en ernstigste vormen bij honden. Het immuunsysteem valt de eigen rode bloedcellen aan en vernietigt ze.

Anemie kan bij alle rassen voorkomen. Rassen zoals de Cocker Spaniel, de Engelse Springer Spaniel en de Poedel worden in de veterinaire literatuur in verband gebracht met een verhoogd risico op IMHA.

Diagnose

De diagnose begint met een bloedonderzoek (hematologie) om de hematocriet, het aantal rode bloedcellen, het hemoglobinegehalte en het reticulocytenaantal (jonge rode bloedcellen) te bepalen. Het reticulocytenaantal is cruciaal: een hoog aantal wijst op regeneratieve anemie (het beenmerg probeert te compenseren), een laag aantal op non-regeneratieve anemie.

Aanvullend onderzoek hangt af van het vermoedelijke type anemie. Een bloeduitstrijk toont de vorm en grootte van de rode bloedcellen en kan aanwijzingen geven voor hemolytische anemie (sferoplasten, agglutinatie). Een Coombs-test detecteert antistoffen op de rode bloedcellen bij verdenking op IMHA. Ontlastingsonderzoek kan parasitaire oorzaken aantonen. Echografie van de buik kan bloedende tumoren (milt, lever) opsporen. Een beenmergbiopt is soms nodig bij non-regeneratieve anemie.

Behandeling

De behandeling richt zich op de onderliggende oorzaak. Bij acuut bloedverlies kan een bloedtransfusie levensreddend zijn. Bij IMHA worden immuunonderdrukkende medicijnen voorgeschreven (prednison, azathioprine, mycofenolaatmofetil) om het immuunsysteem te stoppen met het vernietigen van rode bloedcellen. Bij parasitaire oorzaken worden de betreffende parasieten bestreden (vlooienbehandeling, anti-tekentherapie, ontwormingsmiddelen).

Bij rattenvergiftiging wordt vitamine K1 toegediend als tegengif. Bij chronische nierziekte kan erytropoëtine (EPO) worden voorgeschreven om de aanmaak van rode bloedcellen te stimuleren. IJzersuppletie wordt alleen gegeven bij bewezen ijzergebrek, niet routinematig.

Ondersteunende zorg omvat rust (geen zware inspanning), zuurstoftherapie bij ernstige benauwdheid en nauwkeurige monitoring van de bloedwaardes om het effect van de behandeling te volgen.

Prognose en preventie

De prognose varieert sterk afhankelijk van de oorzaak. Anemie door bloedverlies na trauma heeft doorgaans een goede prognose mits het bloedverlies wordt gestopt. IMHA is een ernstigere aandoening met een mortaliteit van 30 tot 50 procent, ondanks intensieve behandeling. Non-regeneratieve anemie door beenmergziekte heeft een voorzichtiger prognose.

Preventie richt zich op het vermijden van bekende oorzaken. Gebruik consequent vlooien- en tekenbestrijding. Bewaar rattenverdelgingsmiddelen buiten bereik van je hond. Geef nooit uien, knoflook of andere toxische voedingsmiddelen. Laat bloedarmoede bij je hond niet onbehandeld; hoe eerder de oorzaak wordt gevonden, hoe beter de vooruitzichten.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.