Alvleesklierkanker bij honden

Wat is alvleesklierkanker?

De alvleesklier heeft twee hoofdfuncties: het produceren van spijsverteringsenzymen (exocriene functie) en het aanmaken van hormonen zoals insuline en glucagon (endocriene functie). Alvleesklierkanker kan uit beide celtypen ontstaan. Exocriene tumoren, waaronder het adenocarcinoom, zijn de meest voorkomende en meest agressieve vormen. Endocriene tumoren, zoals insulinomen, zijn zeldzamer maar kunnen ernstige hormonale verstoringen veroorzaken.

Adenocarcinomen van de alvleesklier zijn bijzonder agressief en zaaien vaak al vroeg uit (metastaseren) naar de lever, het buikvlies, de lymfeklieren en de longen. Dit maakt deze vorm van kanker een van de meest uitdagende oncologische diagnoses in de diergeneeskunde. Alvleesklierkanker komt vaker voor bij oudere honden, doorgaans boven de acht jaar.

Symptomen van alvleesklierkanker

De symptomen zijn vaak vaag en ontwikkelen zich geleidelijk, waardoor ze in eerste instantie aan andere, minder ernstige aandoeningen doen denken. Let op de volgende verschijnselen.

• Verminderde eetlust: je hond eet minder of weigert voedsel, soms van de ene dag op de andere
• Gewichtsverlies: onverklaard gewichtsverlies ondanks een schijnbaar normaal eetpatroon
• Braken: terugkerend braken dat niet reageert op de gebruikelijke behandeling
• Buikpijn: een gespannen buik, onrust of de kenmerkende gebedshouding
• Diarree of vettige ontlasting: onvoldoende spijsverteringsenzymen leiden tot slecht verteerd, vettig uitziende ontlasting
• Geelzucht (icterus): gele verkleuring van het oogwit, tandvlees en huid doordat de tumor de galafvoer blokkeert
• Lethargie: minder energie, meer slapen en minder interesse in activiteiten
• Opgezette buik: door vochtophoping (ascites) of de groei van de tumor zelf

Bij insulinomen (endocriene tumoren) staan de symptomen van lage bloedsuiker op de voorgrond: trillen, wankelen, verwardheid, zwakte en in ernstige gevallen epileptische aanvallen.

Oorzaken en risicofactoren

De exacte oorzaak van alvleesklierkanker bij honden is niet bekend. Net als bij veel vormen van kanker speelt een combinatie van genetische aanleg, leeftijd en omgevingsfactoren waarschijnlijk een rol. Chronische pancreatitis kan het risico op de ontwikkeling van alvleeskliertumoren mogelijk verhogen, hoewel dit verband bij honden minder duidelijk is aangetoond dan bij mensen.

Leeftijd is de belangrijkste risicofactor: de meeste gevallen worden gediagnosticeerd bij honden boven de acht jaar. Er zijn geen bekende leefstijl- of voedingsfactoren die het risico aantoonbaar vergroten.

Deze aandoening kan bij alle rassen voorkomen. Rassen zoals de Labrador Retriever, de Boxer en de Golden Retriever worden in de veterinaire literatuur regelmatig in verband gebracht met alvleeskliertumoren.

Diagnose

De dierenarts zal op basis van de klinische verschijnselen en het lichamelijk onderzoek aanvullende diagnostiek inzetten. Een echografie van de buik is het eerste beeldvormend onderzoek en kan de tumor in de alvleesklier zichtbaar maken, evenals uitzaaiingen naar de lever of lymfeklieren. Bloedonderzoek kan afwijkingen tonen in leverwaarden, pancreasenzymen en bloedsuikerspiegels (vooral bij insulinomen).

Voor een definitieve diagnose is doorgaans een biopt of cytologisch onderzoek nodig, waarbij cellen of weefsel van de tumor worden onderzocht door een patholoog. Een CT-scan kan helpen om de exacte omvang van de tumor en eventuele uitzaaiingen in kaart te brengen. Bij verdenking op een insulinoom worden gerichte tests uitgevoerd, waaronder een glucose-insulineverhouding in het bloed.

Behandeling

De behandelopties bij alvleesklierkanker zijn beperkt en hangen af van het type tumor, de locatie en de aanwezigheid van uitzaaiingen. Bij een gelokaliseerde tumor zonder uitzaaiingen kan chirurgische verwijdering worden overwogen. Dit is een ingrijpende operatie (partiële pancreatectomie), omdat de alvleesklier dicht bij vitale structuren ligt zoals de dunne darm en belangrijke bloedvaten.

Bij adenocarcinomen is chirurgie helaas vaak niet curatief vanwege de vroege uitzaaiing. Chemotherapie kan in sommige gevallen de tumorgroei vertragen en de overlevingstijd verlengen, hoewel de resultaten bij alvleesklierkanker bescheidener zijn dan bij andere tumortypen. Bij insulinomen is chirurgische verwijdering de eerste keuze en vaak succesvoller, met als aanvulling medische behandeling (diazoxide, prednison) om de bloedsuikerspiegel te stabiliseren.

Palliatieve zorg richt zich op het maximaliseren van de kwaliteit van leven: goede pijnbestrijding, anti-braakmiddelen, voedingsondersteuning en het behandelen van complicaties zoals geelzucht of ascites.

Prognose en preventie

De prognose van exocriene alvleesklierkanker (adenocarcinoom) is helaas ongunstig. De mediane overlevingstijd na diagnose bedraagt slechts enkele weken tot maanden, afhankelijk van het stadium. Bij insulinomen is de prognose gunstiger: met succesvolle chirurgie kunnen honden nog maanden tot jaren leven.

Omdat de exacte oorzaak van alvleesklierkanker onbekend is, bestaan er geen specifieke preventiemaatregelen. Regelmatige gezondheidscontroles bij de dierenarts, inclusief bloedonderzoek bij oudere honden, kunnen helpen om afwijkingen eerder op te merken. Bij onverklaard gewichtsverlies, aanhoudend braken of verminderde eetlust bij een oudere hond is het verstandig om snel diagnostiek te laten uitvoeren.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.