Acute pancreatitis bij honden

Wat is acute pancreatitis?

De alvleesklier (pancreas) is een klein maar vitaal orgaan dat twee hoofdfuncties vervult: het produceren van spijsverteringsenzymen die voedsel afbreken, en het aanmaken van hormonen zoals insuline die de bloedsuikerspiegel reguleren. Bij acute pancreatitis raken de spijsverteringsenzymen voortijdig geactiveerd binnen het orgaan zelf, in plaats van pas in de dunne darm. Hierdoor gaat de alvleesklier zichzelf ‘verteren’, wat een heftige ontstekingsreactie veroorzaakt.

De ernst van acute pancreatitis varieert sterk. Milde gevallen veroorzaken tijdelijke maag-darmklachten die met behandeling goed herstellen. Ernstige gevallen kunnen leiden tot een systemische ontstekingsreactie (SIRS), orgaanfalen en zijn potentieel levensbedreigend. De aandoening kan eenmalig optreden of terugkerend zijn, waarbij herhaalde episodes het risico op chronische pancreatitis en diabetes mellitus vergroten.

Symptomen van acute pancreatitis

De symptomen treden plotseling op en kunnen variëren van mild tot zeer ernstig. Let op de volgende verschijnselen.

• Hevig braken: aanhoudend braken dat niet stopt na het legen van de maag
• Ernstige buikpijn: je hond neemt een ‘gebedshouding’ aan (voorpoten plat op de grond, achterlijf omhoog) als teken van buikpijn
• Volledige eetweigering: geen interesse in voedsel, zelfs niet in favoriete snacks
• Diarree: dunne, soms bloederige of vettige ontlasting
• Lethargie: extreme vermoeidheid, je hond wil niet meer bewegen of spelen
• Uitdroging: door het aanhoudende braken en de verminderde vochtinname
• Koorts: een verhoogde lichaamstemperatuur wijst op de ontstekingsreactie
• Gespannen buik: de buik voelt hard aan en je hond reageert pijnlijk bij aanraking

Bij ernstige pancreatitis kan je hond tekenen van shock vertonen: bleke slijmvliezen, een snelle hartslag en een zwakke pols. Dit is een noodgeval dat onmiddellijke veterinaire hulp vereist.

Oorzaken en risicofactoren

De meest bekende risicofactor is het eten van vetrijk voedsel. Een enkele vette maaltijd (restjes van het kerstdiner, boter, kaas) kan bij gevoelige honden een acute pancreatitis uitlokken. Daarnaast spelen overgewicht, bepaalde medicijnen (zoals corticosteroïden en sommige anti-epileptica), hormonale aandoeningen (hypothyreoïdie, Cushing) en een voorgeschiedenis van maag-darmproblemen een rol.

In veel gevallen wordt geen specifieke oorzaak gevonden; men spreekt dan van idiopathische pancreatitis. Trauma aan de buik, infecties en een verminderde bloedtoevoer naar de alvleesklier zijn zeldzamere oorzaken.

Deze aandoening kan bij alle rassen voorkomen. Rassen zoals de Dwergschnauzer, de Yorkshire Terrier en de Cocker Spaniel worden in de veterinaire literatuur regelmatig in verband gebracht met een verhoogd risico op pancreatitis.

Differentiaal: bij acute braken + bloederige diarree is ook hemorragische gastro-enteritis (HGE/AHDS) een belangrijk alternatief; het klinische beeld kan sterk lijken op acute pancreatitis, vooral bij kleine rassen zoals de Miniatuur Schnauzer.

Diagnose

De dierenarts stelt de diagnose op basis van klinische verschijnselen, bloedonderzoek en beeldvorming. De specifieke pancreaslipasetesten (cPLI of Spec cPL) zijn de meest betrouwbare bloedtesten voor het aantonen van pancreatitis bij honden. Verhoogde waarden wijzen sterk op een ontsteking van de alvleesklier. Algemeen bloedonderzoek toont vaak verhoogde ontstekingswaarden, leverenzymverhogingen en soms afwijkende elektrolyten.

Een echografie van de buik kan een vergrote, ontstoken alvleesklier laten zien, evenals vrij vocht in de buikholte en reactieve veranderingen in het omliggende vetweefsel. Röntgenfoto’s zijn minder specifiek maar kunnen helpen om andere oorzaken van buikpijn (zoals een vreemd voorwerp of darmafsluiting) uit te sluiten.

Behandeling

De behandeling is voornamelijk ondersteunend, aangezien er geen specifiek medicijn bestaat dat de alvleesklierontsteking direct geneest. Intraveneuze vloeistoftherapie is de basis: het corrigeert uitdroging, ondersteunt de bloedcirculatie en helpt het lichaam om de ontstekingsproducten af te voeren. Krachtige anti-braakmiddelen (maropitant/Cerenia) en pijnstilling zijn essentieel voor het comfort van je hond.

In tegenstelling tot eerdere adviezen om het voedsel langdurig te onthouden, adviseren dierenartsen tegenwoordig om zo snel mogelijk weer kleine porties licht verteerbaar, vetarm voedsel aan te bieden zodra het braken onder controle is. Vroege voeding ondersteunt het herstel van de darmwand en de algehele conditie.

Bij ernstige gevallen met complicaties (orgaanfalen, bloedstollingsproblemen, infectie) is intensieve zorg op een dierenkliniek noodzakelijk, soms met plasmatransfusies en 24-uursbewaking. Antibiotica worden alleen ingezet bij bewezen of sterk vermoede secundaire infectie.

Prognose en preventie

De prognose van milde tot matige acute pancreatitis is over het algemeen goed met tijdige en adequate behandeling. De meeste honden herstellen binnen vijf tot zeven dagen. Ernstige pancreatitis met systemische complicaties heeft een voorzichtigere prognose; de mortaliteit kan bij deze groep aanzienlijk zijn. Honden die een episode hebben doorgemaakt, hebben een verhoogd risico op terugval.

Preventie draait om voedingsbeleid. Vermijd vetrijke etensresten en snacks, houd je hond op een gezond gewicht en kies voor een uitgebalanceerd, vetarm dieet. Zorg ervoor dat vuilnisbakken en etensresten onbereikbaar zijn. Bij rassen met een verhoogd risico is extra waakzaamheid geboden, vooral rond feestdagen wanneer de verleiding groot is om restjes te geven. Laat je hond bij bekende risicofactoren (zoals hypothyreoïdie) regelmatig controleren.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.