Chorioretinitis bij honden

Wat is chorioretinitis?

Chorioretinitis is een ontsteking die tegelijkertijd het vaatvlies (choroidea) en het netvlies (retina) van het oog aantast. Het vaatvlies is een dunne, bloedvatrijke laag die het netvlies van zuurstof en voedingsstoffen voorziet. Het netvlies is verantwoordelijk voor het opvangen van lichtprikkels en het doorgeven daarvan aan de hersenen. Wanneer beide structuren ontstoken raken, kan het gezichtsvermogen ernstig worden aangetast.

De ontsteking kan focaal (plaatselijk beperkt) of diffuus (over een groter gebied verspreid) zijn. Bij focale chorioretinitis is het gezichtsverlies beperkt, terwijl een diffuse ontsteking tot aanzienlijke of zelfs volledige blindheid kan leiden. De aandoening kan één of beide ogen treffen.

In de meeste gevallen is chorioretinitis bij honden geen op zichzelf staande aandoening, maar een uiting van een onderliggende infectie, auto-immuunziekte of systeemziekte. Het opsporen en behandelen van de oorzaak is daarom minstens zo belangrijk als de behandeling van de oogontsteking zelf.

Symptomen van chorioretinitis

De symptomen kunnen subtiel zijn en worden niet altijd direct opgemerkt door de eigenaar. Let op de volgende tekenen:

• Verminderd zicht: de hond stoot tegen meubels, mist speelgoed of reageert minder snel op visuele signalen.
• Veranderde pupilgrootte: de pupillen kunnen ongelijk van grootte zijn (anisocorie) of vertraagd reageren op licht.
• Troebel oog: het oog kan een wazig of troebel uiterlijk krijgen door ontsteking in de voorste oogkamer.
• Roodheid van het oog: een bloeddoorlopen oog of zichtbare roodheid van de sclera (oogwit) kan optreden.
• Lichtschuwheid: de hond knijpt de ogen dicht in helder licht of vermijdt verlichte ruimtes.
• Tranen: overmatige traanproductie als reactie op de ontsteking en irritatie.
• Verandering van het netvlies: bij oogspiegelonderzoek zijn grijze of wittige vlekken, bloedingen of loslating van het netvlies zichtbaar.
• Gedragsveranderingen: de hond kan angstig of onzeker worden, vooral in onbekende omgevingen, door het verminderde zicht.

Omdat honden zich goed aanpassen aan geleidelijk gezichtsverlies, kan chorioretinitis in een vroeg stadium gemakkelijk over het hoofd worden gezien. Regelmatige oogcontrole is daarom waardevol, vooral bij honden met bekende risicoaandoeningen.

Oorzaken en risicofactoren

De meest voorkomende oorzaak van chorioretinitis bij honden is een systemische infectieziekte. Schimmelinfecties zoals blastomycose, coccidioïdomycose en cryptococcose zijn belangrijke veroorzakers, met name in endemische gebieden. Bacteriële infecties, waaronder leptospirose, brucellose en door teken overgedragen ziekten als ehrlichiose en Lyme-borreliose, kunnen eveneens chorioretinitis veroorzaken.

Virale infecties zoals hondenziekte (canine distemper) zijn een bekende oorzaak, vooral bij onvolledig gevaccineerde honden. Parasitaire infecties, waaronder toxoplasmose en leishmaniose, behoren eveneens tot de mogelijke oorzaken. Daarnaast kunnen auto-immuunziekten, zoals uveodermatologisch syndroom (VKH-achtig syndroom), chorioretinitis veroorzaken, met name bij de Akita, de Samojeed en de Siberische Husky.

Honden met een verzwakt immuunsysteem, oudere honden en dieren die in gebieden leven waar bepaalde infectieziekten endemisch zijn, lopen een verhoogd risico. Er is geen sterke rasgebondenheid voor infectieuze chorioretinitis, maar de auto-immuunvormen treffen wel specifieke rassen.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld door middel van een uitgebreid oogonderzoek, inclusief fundoscopie (oogspiegelonderzoek). Bij fundoscopie bekijkt de dierenarts of oogspecialist het netvlies en het vaatvlies met een speciale lens. Kenmerkende bevindingen zijn grijswitte ontstekingshaarden, bloedingen, exsudaat (vocht) en in ernstige gevallen loslating van het netvlies.

Omdat chorioretinitis vaak een uiting is van een systemische ziekte, is uitgebreid aanvullend onderzoek noodzakelijk. Dit omvat bloedonderzoek, serologie voor infectieziekten, urineonderzoek en soms beeldvorming van de borstkas en buik. Bij vermoeden van een auto-immuunoorzaak kunnen specifieke immunologische testen worden uitgevoerd. Het vaststellen van de onderliggende oorzaak is cruciaal voor een gerichte behandeling.

Behandeling

De behandeling richt zich op twee doelen: het bestrijden van de oogontsteking en het behandelen van de onderliggende oorzaak. Lokale en systemische ontstekingsremmers vormen de basis. Corticosteroïden (zoals prednisolon) worden vaak ingezet om de ontsteking snel te onderdrukken, tenzij een infectieuze oorzaak dit contra-indiceert. Bij infecties worden eerst de juiste antimicrobiële middelen gestart.

Bij schimmelinfecties worden langdurige antifungale behandelingen ingezet, bijvoorbeeld met itraconazol of fluconazol. Bacteriële infecties worden behandeld met gerichte antibiotica op basis van de specifieke verwekker. Bij auto-immuun chorioretinitis is langdurige, soms levenslange immuunsuppressieve therapie nodig, waarbij de dosering zorgvuldig wordt afgebouwd onder begeleiding van de dierenarts.

Oogdruppels met ontstekingsremmers en pupilverwijders (atropine) worden lokaal toegediend om de ontsteking in het oog te beheersen en verklevingen van de iris te voorkomen. Regelmatige controle bij een veterinair oogspecialist is essentieel om de respons op de behandeling te monitoren en de medicatie bij te stellen.

Prognose en preventie

De prognose hangt sterk af van de onderliggende oorzaak en de ernst van de oogontsteking op het moment van diagnose. Bij vroege behandeling van milde, focale chorioretinitis kan het gezichtsvermogen grotendeels behouden blijven. Bij diffuse ontsteking met netvliesloslating is permanant gezichtsverlies helaas een reëel risico. De prognose voor het gezichtsvermogen is gunstiger wanneer de onderliggende ziekte goed op de behandeling reageert.

Preventie richt zich op het voorkomen van de onderliggende oorzaken. Houd vaccinaties op schema, bescherm je hond tegen teken en vlooien, en beperk blootstelling aan besmette omgevingen. Bij rassen met aanleg voor auto-immuun oogaandoeningen is regelmatige controle door een oogspecialist aan te raden. Raadpleeg altijd tijdig een dierenarts bij tekenen van oogproblemen, want bij chorioretinitis telt elke dag.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.