Anaalklierontsteking bij honden

Wat is anaalklierontsteking?

De anaalzakjes zijn twee kleine zakjes ter grootte van een erwt tot een kers, gelegen aan weerszijden van de anus op ongeveer de vier- en achtuurpositie. Ze bevatten klieren die een sterk ruikende, olieachtige vloeistof produceren. Normaal gesproken worden de anaalzakjes bij elke stoelgang vanzelf geledigd doordat de ontlasting er bij het passeren druk op uitoefent.

Problemen ontstaan wanneer de anaalzakjes niet goed legen. De vloeistof wordt dan dikker en taaier, de afvoeropening raakt verstopt en de inhoud hoopt zich op. Dit leidt eerst tot impactie (verstopping), vervolgens tot ontsteking (sacculitis) en bij verdere verergering tot abcesvorming of zelfs een fistel (doorbraak door de huid naast de anus).

Anaalklierontsteking komt bijzonder vaak voor bij kleine hondenrassen en is een van de meest voorkomende redenen voor een bezoek aan de dierenarts. Bij de meeste honden is het probleem goed behandelbaar, hoewel het bij sommige honden chronisch terugkeert.

Symptomen van anaalklierontsteking

De symptomen zijn vaak goed herkenbaar als je weet waar je op moet letten. Let op de volgende verschijnselen.

• Slee-rijden: je hond schuift met de achterste over de grond, het tapijt of het gras
• Overmatig likken aan de anus: je hond likt opvallend vaak aan het anale gebied
• Draaien naar de staart: plotseling omdraaien en bijten of happen naar het achterwerk
• Pijn bij het poepen: kreunen, piepen of moeite doen tijdens de ontlasting
• Zwelling naast de anus: een of beide zijden van de anus zijn gezwollen, rood en warm
• Onaangename geur: een sterke, vissige of rotte geur uit het anale gebied
• Bloederige of etterige afscheiding: bij een abces kan er pus of bloed uit de huid naast de anus lekken
• Moeite met zitten: je hond gaat niet comfortabel zitten of wiebelt onrustig heen en weer

Bij een abces kan je hond ook koorts hebben en duidelijk pijn lijden. Wacht niet af als je een gezwollen, rode plek naast de anus ziet; neem contact op met de dierenarts.

Oorzaken en risicofactoren

De belangrijkste oorzaak is onvoldoende lediging van de anaalzakjes. Dit kan komen doordat de ontlasting te zacht of te klein is om voldoende druk uit te oefenen op de zakjes. Een dieet met te weinig vezels, chronische diarree of overgewicht zijn veelvoorkomende risicofactoren. Anatomische factoren spelen ook mee: bij sommige honden zitten de anaalzakjes op een ongunstige positie of is de afvoeropening te nauw.

Allergieën (met name voedselallergieën en atopische dermatitis) verhogen het risico op anaalklierontsteking doordat de ontsteking van de huid zich uitbreidt naar het anale gebied. Bacteriële infecties kunnen zich ontwikkelen in de opgehoopte vloeistof, wat leidt tot verdere ontsteking en abcesvorming.

Deze aandoening kan bij alle rassen voorkomen. Rassen zoals de Chihuahua, de Cavalier King Charles Spaniel en de Poedel worden in de veterinaire literatuur regelmatig in verband gebracht met anaalklierklachten, mogelijk vanwege hun kleinere lichaamsbouw.

Diagnose

De dierenarts stelt de diagnose doorgaans snel door middel van een rectaal onderzoek. Door de anaalzakjes van buitenaf en van binnenuit te palperen (voelen), kan worden vastgesteld of ze vol, verdikt of pijnlijk zijn. De kleur en consistentie van de uitgedrukte vloeistof geven informatie over de ernst: normale vloeistof is lichtbruin en olieachtig, terwijl ontstoken anaalzakvloeistof dik, gelig, groenachtig of bloederig kan zijn.

Bij een vermoeden van abcesvorming kan echografie helpen om de omvang van het abces te beoordelen. Bij terugkerende anaalklierklachten kan de dierenarts onderzoek doen naar onderliggende oorzaken zoals voedselallergieën of schildklierproblematiek.

Behandeling

De behandeling begint met het manueel (met de hand) legen van de verstopte anaalzakjes. De dierenarts drukt de zakjes voorzichtig leeg en spoelt ze zo nodig door met een antiseptische oplossing. Bij een ontsteking worden lokale antibiotica en ontstekingsremmers in de anaalzakjes geïnjecteerd. Orale antibiotica worden voorgeschreven bij een ernstigere infectie.

Bij een abces zal de dierenarts het abces openen, draineren en spoelen. De wond wordt open gelaten om te genezen van binnenuit. Pijnstilling is een belangrijk onderdeel van de behandeling, zeker bij abcesvorming.

Bij honden met chronisch terugkerende anaalklierklachten (meer dan drie tot vier keer per jaar ondanks optimaal management) kan chirurgische verwijdering van de anaalzakjes (sacculectomie) worden overwogen. Dit is een definitieve oplossing met over het algemeen goede resultaten.

Prognose en preventie

De prognose van anaalklierontsteking is uitstekend. De meeste honden herstellen snel na behandeling. Bij terugkerende problemen kan chirurgische verwijdering een definitieve oplossing bieden met een laag complicatierisico.

Preventie richt zich op het bevorderen van een stevige ontlasting die de anaalzakjes op natuurlijke wijze leegt. Voeg extra vezels toe aan het dieet (bijvoorbeeld pompoen, psylliumvezels of een vezelrijk voer). Houd je hond op een gezond gewicht. Behandel onderliggende allergieën, want huidontsteking rond de anus draagt bij aan verstopte anaalklieren. Regelmatige controle van de anaalzakjes door de dierenarts of trimsalon kan helpen om problemen vroeg te signaleren.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.