Cornea-ulcus bij honden

Wat is een cornea-ulcus?

Een cornea-ulcus is een open wond in het hoornvlies (cornea), de heldere, koepelvormige laag die de voorzijde van het oog bedekt. Het hoornvlies bestaat uit meerdere lagen: het epitheel (buitenste laag), het stroma (middelste laag) en het Descemet-membraan met endotheel (binnenste lagen). Een ulcus ontstaat wanneer het epitheel wordt doorbroken.

De ernst van een cornea-ulcus hangt af van de diepte. Een oppervlakkig ulcus beperkt zich tot het epitheel en geneest meestal goed. Een diep stromaal ulcus is ernstiger en kan leiden tot perforatie van het oog wanneer het Descemet-membraan wordt bereikt. Dit wordt een descemetocoele genoemd en is een spoedgeval.

Een bijzondere vorm is het indolent ulcus (ook wel Boxer-ulcus of SCCED genoemd), waarbij het epitheel niet goed hecht aan het onderliggende stroma. Dit type geneest niet vanzelf en komt vooral voor bij middelbare en oudere honden.

Symptomen van een cornea-ulcus

Een cornea-ulcus is pijnlijk en de symptomen zijn meestal duidelijk zichtbaar. Hoe dieper het ulcus, hoe heviger de klachten.

• Knijpen met het oog: je hond houdt het aangedane oog dicht of half dicht vanwege pijn (blefarospasme).
• Overmatig tranen: het oog produceert meer traanvocht als beschermende reactie op de beschadiging.
• Roodheid: de bloedvaten rond het hoornvlies zijn zichtbaar verwijd en het oog ziet er rood en geïrriteerd uit.
• Troebel oog: het hoornvlies kan een grijzig, wazig uiterlijk krijgen door vochtophoping (oedeem).
• Ooguitvloei: heldere tot gelige afscheiding, bij infectie soms groenig van kleur.
• Lichtgevoeligheid: je hond vermijdt fel licht en zoekt schaduwrijke plekken op.
• Wrijven aan het oog: je hond probeert met de poot of tegen voorwerpen aan het oog te wrijven.
• Bloedvatingroei: bij langer bestaande ulcera groeien bloedvaten vanuit de rand van het hoornvlies naar het ulcus toe (neovascularisatie).

Een cornea-ulcus is altijd een reden voor spoedige veterinaire beoordeling. Uitstel van behandeling vergroot het risico op infectie, verdieping van het ulcus en in het ergste geval perforatie van het oog.

Oorzaken en risicofactoren

De meest voorkomende oorzaak is een traumatisch letsel: een kras door een tak, een kattenklauw, zandkorrels of ruw spel met andere honden. Ook chemische irritatie door shampoo of schoonmaakmiddelen kan het hoornvlies beschadigen. Droge ogen (keratoconjunctivitis sicca) vormen een belangrijke risicofactor, omdat onvoldoende traanvocht het hoornvlies kwetsbaar maakt.

Brachycefale rassen met uitpuilende ogen lopen het grootste risico. De Mopshond, Shih Tzu, Pekingees en Franse Bulldog hebben door hun oogvorm minder bescherming van de oogleden en zijn daardoor extra gevoelig. Het indolent ulcus komt relatief vaak voor bij de Boxer, maar kan bij elk ras optreden.

Ooglidafwijkingen zoals entropion (naar binnen gekruld ooglid) of distichiasis (abnormaal groeiende wimpers) veroorzaken chronische irritatie van het hoornvlies en kunnen leiden tot terugkerende ulcera. Bacteriële of schimmelinfecties kunnen een bestaand ulcus verergeren en verdiepen.

Diagnose

De standaardtest voor het vaststellen van een cornea-ulcus is de fluoresceïnetest. De dierenarts brengt een druppel fluorescerende kleurstof op het oog aan. Gezond hoornvliesepitheel neemt de kleurstof niet op, maar beschadigd weefsel kleurt heldergroen. Zo worden de grootte en locatie van het ulcus zichtbaar.

Aanvullend onderzoek omvat een Schirmertraantest om droge ogen uit te sluiten, tonometrie (oogdrukmeting) en een grondig onderzoek van de oogleden op afwijkingen. Bij vermoeden van een infectieus ulcus kan een monster worden genomen voor bacteriekweek. Bij diepe ulcera wordt soms een spleetlamponderzoek ingezet om de exacte diepte te bepalen.

Behandeling

Oppervlakkige ulcera worden behandeld met antibiotische oogdruppels of oogzalf om infectie te voorkomen, gecombineerd met atropinedruppels om de pijn te verlichten door de pupil te verwijden. De meeste oppervlakkige ulcera genezen binnen vijf tot zeven dagen. Een beschermende halskraag is essentieel om te voorkomen dat de hond aan het oog krabt.

Indolente ulcera vereisen een aanvullende ingreep. Debridement, waarbij het losse epitheel wordt verwijderd, gevolgd door grid-keratotomie of diamantfrees, stimuleert de hechting van nieuw epitheel. Dit wordt doorgaans onder lokale verdoving of lichte sedatie uitgevoerd.

Diepe ulcera en descemetocoeles zijn spoedgevallen waarvoor chirurgische behandeling nodig is. Een bindvliestransplantaat (conjunctivale flap) of hoornvliestransplantaat kan noodzakelijk zijn om het oog te redden. Na de operatie volgt een intensief behandelschema met meerdere soorten oogmedicatie. De dierenarts controleert het oog regelmatig met fluoresceïne om de genezing te volgen.

Prognose en preventie

De prognose van oppervlakkige en indolente ulcera is goed; de meeste genezen volledig met passende behandeling. Diepe ulcera hebben een minder voorspelbare uitkomst. Littekens op het hoornvlies kunnen het zicht blijvend beperken, maar vervagen vaak gedeeltelijk in de maanden na genezing. Bij tijdige chirurgische interventie kan ook een descemetocoele succesvol worden behandeld.

Preventie richt zich op het beschermen van de ogen. Houd struiken en takken in de tuin op veilige hoogte, gebruik een hondenspecifieke shampoo die oogveilig is, en behandel droge ogen consequent. Bij brachycefale rassen is regelmatige oogcontrole door de dierenarts aan te raden. Corrigeer ooglidafwijkingen chirurgisch om terugkerende ulcera te voorkomen.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.