Ziekten van de oogkas bij honden

Wat zijn ziekten van de oogkas?

Ziekten van de oogkas (orbitale aandoeningen) zijn aandoeningen die het weefsel in en rondom de oogkas treffen. De oogkas, of orbita, is de benige holte in de schedel die het oog beschermt en herbergt. Naast het oog bevat de oogkas ook oogspieren, bloedvaten, zenuwen, vetweefsel en de traanklier.

Wanneer een van deze structuren vergroot, ontstoken of aangetast is door een tumor, heeft dit direct gevolgen voor het oog. De meest voorkomende verandering is een verplaatsing van de oogbol naar voren (exoftalmie) of opzij, omdat de ruimte in de oogkas beperkt is en elke toename in volume het oog verdrukt.

De meest voorkomende orbitale aandoeningen bij honden zijn retrobulbaire abcessen (etterophopingen achter het oog), masticatoire myositis (ontsteking van de kauwspieren), orbitale tumoren en traumatische letsels. Elke oogkasaandoening vereist zorgvuldige diagnostiek om de exacte oorzaak vast te stellen en de juiste behandeling te kiezen.

Symptomen van oogkasziekten

De symptomen van oogkasziekten overlappen deels, ongeacht de specifieke oorzaak. De volgende verschijnselen wijzen op een probleem in de oogkas:

• Een oog dat verder naar voren steekt dan het andere (exoftalmie)
• Zwelling rondom het oog en de oogleden
• Pijn bij het openen van de bek (kenmerkend voor retrobulbair abces)
• Roodheid en ontsteking van het oogwit (conjunctivitis)
• Onvermogen om het oog volledig te sluiten
• Uitpuilen of verzakken van het derde ooglid (nictiterend membraan)
• Verminderd gezichtsvermogen of verandering in de pupilreactie
• Koorts en algehele malaise bij infectieuze oorzaken

Bij een retrobulbair abces is de combinatie van exoftalmie en pijn bij het openen van de bek zeer kenmerkend. Bij orbitale tumoren ontwikkelen de symptomen zich doorgaans geleidelijker, over weken tot maanden.

Oorzaken en risicofactoren

Retrobulbaire abcessen zijn de meest voorkomende oogkasaandoening bij honden. Ze ontstaan door infecties die zich achter het oog verspreiden, vaak vanuit de mondholte (geïnfecteerde tandwortel, vreemd voorwerp in de wang) of via de bloedbaan. Honden die graag op stokken kauwen, lopen een verhoogd risico door splinters die het slijmvlies achter de mond doorboren.

Orbitale tumoren kunnen goedaardig of kwaadaardig zijn en omvatten onder andere osteosarcomen, fibrosarcomen, lymfomen en meningiomen. Grotere rassen, zoals de Golden Retriever en de Labrador Retriever, worden iets vaker getroffen. Oudere honden hebben een hoger risico op tumoren.

Masticatoire myositis (2M-myositis) is een auto-immuunziekte die de kauwspieren aantast en zwelling achter het oog kan veroorzaken. Duitse Herders, Cavalier King Charles Spaniëls en Golden Retrievers worden het vaakst getroffen. Trauma aan het oog of de schedel kan eveneens tot oogkasproblemen leiden.

Diagnose

De diagnose van oogkasziekten vereist een combinatie van oogheelkundig onderzoek en beeldvorming. De dierenarts beoordeelt de positie van de oogbol, de pupilreactie, de oogdruk en het vermogen om de bek te openen. Echografie van de oogkas is een toegankelijk en informatief onderzoek dat massa’s en vloeistofophopingen achter het oog zichtbaar maakt.

Een CT-scan of MRI biedt een gedetailleerder beeld van de oogkas en de omringende structuren en is het onderzoek van keuze bij verdenking op een tumor. Bij verdenking op een abces kan echogeleide punctie worden uitgevoerd om materiaal te verkrijgen voor kweek en gevoeligheidsbepaling. Bloedonderzoek, inclusief een 2M-antilichaamtest bij verdenking op masticatoire myositis, helpt bij het vaststellen van de onderliggende oorzaak.

Behandeling

De behandeling hangt af van de specifieke oogkasaandoening. Een retrobulbair abces wordt gedraineerd, meestal via een incisie achter de laatste kies. Dit wordt onder algehele narcose uitgevoerd en gecombineerd met spoelen van de abcesholte en een kuur breedspectrumantibiotica. De meeste honden reageren snel op deze behandeling.

Orbitale tumoren worden indien mogelijk chirurgisch verwijderd, wat bij maligne tumoren een orbitale exenteratie (verwijdering van de oogkas-inhoud inclusief het oog) kan vereisen. Bestralingstherapie is een optie bij tumoren die niet volledig verwijderd kunnen worden. Chemotherapie wordt overwogen bij tumoren met een hoog metastaseringsrisico.

Masticatoire myositis wordt behandeld met immuunonderdrukkende doses corticosteroïden, die langzaam worden afgebouwd over meerdere maanden. Vroege behandeling is essentieel om onomkeerbare spierfibrose (littekenvorming) te voorkomen. Traumatische oogkasletsels worden behandeld op basis van de ernst, variërend van conservatieve behandeling met antibiotica en ontstekingsremmers tot chirurgisch herstel.

Prognose en preventie

De prognose varieert sterk per aandoening. Retrobulbaire abcessen hebben een uitstekende prognose na drainage en antibiotica, hoewel terugkeer mogelijk is als de onderliggende oorzaak (geïnfecteerde tand, vreemd voorwerp) niet wordt verholpen. Masticatoire myositis reageert goed op behandeling als deze vroeg wordt gestart, maar herval bij het afbouwen van de medicatie komt voor.

De prognose van orbitale tumoren hangt af van het type en het stadium. Goedaardige tumoren hebben na verwijdering een goede prognose. Kwaadaardige tumoren hebben een variabele prognose afhankelijk van de volledigheid van de verwijdering en de aanwezigheid van uitzaaiingen. Preventie is beperkt, maar goede gebitsverzorging vermindert het risico op retrobulbaire abcessen, en het vermijden van stokken als kauwspeeltje voorkomt veel penetrerende mondletsels.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.