Vlooienallergie bij honden

Wat is vlooienallergie?

Vlooienallergie, officieel vlooienbeetdermatitis of vlooienbeetovergevoeligheid genoemd, is een allergische reactie op eiwitten (antigenen) in het speeksel van vlooien, met name de kattenvlo (Ctenocephalides felis). Wanneer een vlo bijt, injecteert zij een kleine hoeveelheid speeksel in de huid van de hond. Bij allergische honden herkent het immuunsysteem deze speekseleiwitten als schadelijk en start een overdreven afweerreactie.

Het bijzondere aan vlooienallergie is dat al een enkele vlooienbeet voldoende is om een ernstige allergische reactie uit te lokken. De jeuk en huidontsteking die volgen, staan in geen verhouding tot het aantal vlooien op de hond. Een allergische hond kan slechts één of twee vlooien hebben en toch extreme klachten vertonen.

Vlooienallergie is de meest gediagnosticeerde allergische huidaandoening bij honden en komt in alle klimaatzones voor, hoewel het probleem het grootst is in warme, vochtige gebieden waar vlooien het hele jaar actief zijn. In gematigde klimaten, zoals in Nederland, piekt de vlooienactiviteit in de zomer en herfst.

Symptomen van vlooienallergie

De symptomen van vlooienallergie zijn kenmerkend en relatief gemakkelijk te herkennen. Let op de volgende verschijnselen:

• Intense jeuk, vooral rondom de staartbasis, rug en achterpoten
• Haarverlies in het aangedane gebied door krabben, bijten en likken
• Rode, geïrriteerde huid met papels (kleine rode bultjes)
• Nattende, korstende huidplekken (hotspots)
• Verdikking en donkerverkleuring van de huid bij chronische gevallen
• Secundaire bacteriële huidinfecties door krasbeschadiging
• Onrust en slaapproblemen door aanhoudende jeuk
• Vlooienvuil (zwarte korreltjes) zichtbaar in de vacht

Het kenmerkende patroon van vlooienallergie is de verdeling van de klachten: de jeuk en het haarverlies concentreren zich op de achterhelft van het lichaam, met name rondom de staartbasis, de bovenkant van de achterpoten en de onderbuik.

Oorzaken en risicofactoren

De oorzaak is een overgevoeligheidsreactie van het immuunsysteem op vlooienspeeksel. Bij de eerste blootstelling wordt de hond gesensibiliseerd: het immuunsysteem ‘leert’ de vlooienantigenen kennen en maakt antilichamen aan. Bij volgende blootstellingen herkent het immuunsysteem de antigenen onmiddellijk en start een heftige ontstekingsreactie.

Alle hondenrassen kunnen vlooienallergie ontwikkelen, maar rassen met een aanleg voor allergieën zijn gevoeliger. Labrador Retrievers, Golden Retrievers, West Highland White Terriërs, Boxers en Cocker Spaniëls worden bijzonder vaak gezien met vlooienallergie.

De allergie ontwikkelt zich doorgaans bij honden tussen de één en vijf jaar oud en verergert vaak met de leeftijd. Honden die intermitterend worden blootgesteld aan vlooien (bijvoorbeeld seizoensgebonden) ontwikkelen vaker een allergie dan honden die continu worden blootgesteld. Een warme, vochtige omgeving bevordert de vlooienactiviteit en vergroot de kans op blootstelling.

Diagnose

De diagnose van vlooienallergie wordt primair gesteld op basis van het klinisch beeld: de typische verdeling van de jeuk en huidlaesies in combinatie met het aantonen van vlooien of vlooienvuil. Vlooienvuil wordt gevonden door de vacht te kammen met een fijne vlooienkam en de zwarte korreltjes op een vochtig wit papier te leggen; een rode verkleuring (opgelost bloed) bevestigt de aanwezigheid van vlooienvuil.

Het is belangrijk te weten dat het niet altijd mogelijk is om vlooien te vinden op een allergische hond, omdat deze honden vaak obsessief krabben en bijten, waardoor vlooien worden verwijderd. Een positieve reactie op proefbehandeling met een effectief vlooienbestrijdingsmiddel (de jeuk verbetert significant) ondersteunt de diagnose. Intradermale allergietests kunnen de overgevoeligheid bevestigen maar worden niet routinematig uitgevoerd.

Behandeling

De hoeksteen van de behandeling is strikte, jaarrond vlooienbestrijding. Moderne vlooienbestrijdingsmiddelen, zoals isoxazolines (fluralaner, afoxolaner, sarolaner) in tabletvorm, bieden langdurige bescherming en doden vlooien voordat ze kunnen bijten. Alle dieren in het huishouden moeten worden behandeld, inclusief katten, omdat deze als reservoir voor vlooien kunnen dienen.

Omgevingsbehandeling is minstens zo belangrijk als behandeling van de hond. Was beddengoed en dekens op zestig graden, stofzuig tapijten, meubels en kieren grondig en regelmatig, en gebruik eventueel een omgevingsspray met een insect-groeiregulator (IGR) om vlooienlarven en eieren in huis te doden. De vlooienlevenscyclus in huis kan weken tot maanden duren.

Symptoombestrijding helpt om het ongemak te verlichten terwijl de vlooienbestrijding zijn werk doet. Corticosteroïden geven snelle verlichting van de jeuk, maar zijn niet geschikt voor langdurig gebruik. Oclacitinib (Apoquel) en lokivetmab (Cytopoint) zijn modernere opties die de jeuk effectief onderdrukken met minder bijwerkingen. Secundaire huidinfecties worden behandeld met antibiotica of antiseptische shampoos.

Prognose en preventie

De prognose van vlooienallergie is goed wanneer strikte vlooienbestrijding wordt volgehouden. De allergie zelf verdwijnt niet, maar de symptomen kunnen volledig onder controle worden gehouden door vlooienblootstelling te voorkomen. Zodra de vlooienbestrijding wordt gestaakt, keren de klachten bij hernieuwde blootstelling direct terug.

Preventie is het sleutelwoord bij vlooienallergie. Pas het hele jaar door een effectieve vlooienbestrijding toe, ook in de wintermaanden, want vlooien kunnen in verwarmde woningen het hele jaar overleven. Behandel alle huisdieren gelijktijdig. Controleer je hond regelmatig op vlooien en vlooienvuil. Begin met vlooienbestrijding voordat het vlooienseizoen start en stop er niet mee als het seizoen voorbij lijkt.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.