Staar bij honden

Wat is staar?

Staar is een vertroebeling van de kristallens in het oog. De lens bevindt zich achter de iris (het gekleurde deel van het oog) en achter de pupil. Normaal gesproken is de lens volledig helder en focust het binnenkomende licht op het netvlies, waardoor scherpe beelden ontstaan.

Bij staar veranderen de eiwitten in de lens van structuur en klonteren samen, waardoor de lens troebel wordt. Dit proces kan langzaam verlopen over maanden tot jaren, of zeer snel optreden binnen dagen tot weken, afhankelijk van de oorzaak. Staar kan één of beide ogen treffen.

Het is belangrijk om staar te onderscheiden van nucleaire sclerose, een normale verouderingsverandering van de lens die bij vrijwel alle oudere honden optreedt. Bij nucleaire sclerose wordt de lens blauwachtig grijzig maar blijft relatief helder, en het zicht wordt nauwelijks aangetast.

Symptomen van staar

De symptomen van staar hangen af van de mate van vertroebeling en of één of beide ogen zijn aangetast. Milde staar kan onopgemerkt blijven, terwijl volledige staar duidelijk zichtbaar is.

• Witachtige verkleuring van de pupil: de pupil ziet er wittig, blauwachtig of melkachtig uit in plaats van helder zwart
• Verminderd zicht: de hond stoot tegen meubels, mist speeltjes of is onzeker in een onbekende omgeving
• Voorzichtiger lopen: de hond loopt langzamer en voorzichtiger, met name in het donker of op onbekend terrein
• Minder bereidheid tot springen: de hond aarzelt voor trappen of weigert in de auto te springen
• Vergrote pupillen: de pupillen kunnen groter zijn dan normaal doordat het oog probeert meer licht binnen te laten
• Oogontsteking: staar kan een ontstekingsreactie in het oog uitlokken (lens-geïnduceerde uveïtis) met roodheid en pijn
• Veranderend gedrag: de hond kan angstig, aanhankelijk of teruggetrokken worden door het verminderde zicht
• Glaucoom: in gevorderde stadia kan de oogboldruk stijgen, wat leidt tot pijn en verdere oogschade

Staar ontwikkelt zich in stadia: incipient (begin), immatuur (gedeeltelijk), matuur (volledig) en hypermatuur (verouderend). Niet alle staren progresseren naar het volledig stadium; sommige blijven stabiel in een vroeg stadium.

Oorzaken en risicofactoren

De meest voorkomende oorzaak van staar bij honden is erfelijkheid. Erfelijke staar kan zich manifesteren op jonge leeftijd (juveniele staar) of later in het leven. Meer dan honderd hondenrassen zijn bekend met een verhoogd risico op erfelijke staar.

Rassen met een bijzonder hoog risico zijn de Cocker Spaniel, Labrador Retriever, Golden Retriever, Poedel, Boston Terrier en de Siberische Husky. Bij deze rassen kan staar al op jonge leeftijd optreden.

Diabetes mellitus is de belangrijkste niet-erfelijke oorzaak van staar bij honden. Bij diabetische honden ontwikkelt staar zich vaak snel in beide ogen doordat glucose in de lens wordt omgezet in sorbitol, dat water aantrekt en de lensstructuur verstoort. Andere oorzaken zijn oogtrauma, chronische oogontsteking, voedingsdeficiënties bij puppy’s en ouderdom.

Diagnose

De diagnose van staar wordt gesteld door een oogheelkundig onderzoek met een spleetlamp, waarmee de dierenarts of veterinair oogarts de lens in detail kan bekijken en het stadium van de staar kan bepalen. Het onderscheid met nucleaire sclerose is hierbij essentieel, omdat nucleaire sclerose geen behandeling vereist.

Aanvullend onderzoek omvat het meten van de oogboldruk om glaucoom uit te sluiten, en een echografie van het oog wanneer de staar zo dicht is dat het netvlies niet meer zichtbaar is. Een electroretinogram (ERG) test de functie van het netvlies en is verplicht voordat een staaroperatie wordt uitgevoerd, om te bevestigen dat het netvlies nog functioneert. Bloedonderzoek op diabetes is standaard bij honden met snel ontstane staar.

Behandeling

De enige effectieve behandeling voor staar is chirurgische verwijdering van de troebele lens, een procedure genaamd facoemulsificatie. Bij deze operatie wordt de lens met ultrasone trillingen verpulverd en opgezogen, waarna in veel gevallen een kunstlens wordt geïmplanteerd. De ingreep wordt uitgevoerd door een veterinair oogarts onder algehele narcose.

De slagingskans van staaroperaties bij honden is hoog: 85 tot 95 procent van de honden krijgt hun functionele zicht terug. De beste resultaten worden behaald wanneer de operatie wordt uitgevoerd voordat complicaties als uveïtis of glaucoom optreden. Na de operatie is intensieve nabehandeling nodig met oogdruppels gedurende meerdere weken tot maanden.

Voor honden die geen geschikte kandidaat zijn voor chirurgie (door gezondheidsproblemen of financiële beperkingen), richt de behandeling zich op het beheersen van complicaties. Ontstekingsremmende oogdruppels voorkomen of behandelen uveïtis, en regelmatige oogdrukmetingen zijn nodig om glaucoom vroegtijdig op te sporen. Blinde honden passen zich vaak verrassend goed aan hun omgeving aan.

Prognose en preventie

De prognose na een geslaagde staaroperatie is uitstekend, met het merendeel van de honden dat langdurig goed zicht behoudt. De prognose is minder gunstig bij honden met bijkomende oogaandoeningen als netvliesloslating of glaucoom, of bij honden met diabetes waarbij de bloedsuiker niet goed gereguleerd is.

Preventie van erfelijke staar is mogelijk door verantwoord fokbeleid. Honden met staar moeten worden uitgesloten van de fok, en fokdieren dienen jaarlijks oogheelkundig te worden gekeurd. Bij diabetische honden kan een snelle en goede bloedsuikerregulatie de ontwikkeling van staar vertragen. Laat de ogen van je hond regelmatig controleren, met name bij rassen die bekendstaan om hun aanleg voor staar.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.