Luizen bij honden

Wat zijn luizen?

Luizen zijn obligate ectoparasieten, wat betekent dat ze hun volledige levenscyclus op de gastheer doorbrengen. Bij honden komen twee soorten bijtende luizen voor: Trichodectes canis en Heterodoxus spiniger. De zuigende luis die honden kan infecteren is Linognathus setosus. Hondenluizen zijn gastheerspecifiek en kunnen niet overleven op mensen of katten.

Luizen hechten hun eitjes (neten) stevig aan de haarschachten, dicht bij de huid. De neten komen na enkele dagen uit en de jonge luizen (nimfen) ontwikkelen zich in twee tot drie weken tot volwassen dieren. De gehele levenscyclus speelt zich af op de hond, waardoor een besmetting zonder behandeling niet vanzelf verdwijnt.

Trichodectes canis is bovendien een tussengastheer voor de lintworm Dipylidium caninum. Een luizenbesmetting kan daarom ook leiden tot een lintwormbesmetting wanneer de hond besmette luizen inslikt tijdens het likken en bijten.

Symptomen van luizen

De symptomen variëren van mild tot ernstig, afhankelijk van de ernst van de besmetting en het type luis.

• Hevige jeuk: de hond krabt, bijt en likt intensief aan de aangetaste gebieden.
• Schilferige huid: de huid onder de vacht wordt droog en schilferig.
• Dof en ruw haarkleed: de vacht verliest zijn glans en wordt ruw en droog.
• Haarverlies: kale plekken ontstaan door het veelvuldig krabben en door haarbreuk.
• Rusteloosheid: de hond is onrustig en kan moeilijk tot rust komen door het constante ongemak.
• Zichtbare neten: kleine, witte, ovale eitjes die stevig aan de haarschachten zijn bevestigd.
• Bloedarmoede: bij puppy’s of kleine honden met een ernstige besmetting door zuigende luizen.
• Huidontsteking: secundaire bacteriële huidinfectie door krabwonden.

Luizen en neten zijn met het blote oog zichtbaar, vooral wanneer je de vacht opzij scheidt en tegen het licht bekijkt. Dit onderscheidt een luizenbesmetting van veel andere huidaandoeningen.

Oorzaken en risicofactoren

Luizen worden vrijwel uitsluitend overgedragen via direct contact met een besmette hond. Ze kunnen ook worden overgedragen via gedeeld beddengoed, borstels, tuigjes of dekens. In tegenstelling tot vlooien kunnen luizen niet springen en overleven ze slechts enkele dagen buiten de gastheer.

Honden die in groepshuisvesting leven, zoals asielen, kennels of pensions, lopen het grootste risico. Jonge puppy’s, oude honden en honden met een verzwakt immuunsysteem worden vaker en ernstiger getroffen. Rassen met een lange, dichte vacht, zoals de Shih Tzu, Yorkshire Terriër en Maltezer, bieden een gunstigere omgeving voor luizen.

Slechte hygiëne en verwaarlozing zijn belangrijke risicofactoren. Zwerfhonden en honden uit slechte omstandigheden hebben een aanzienlijk hogere kans op luizenbesmetting. In de wintermaanden lijken besmettingen iets vaker voor te komen.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld door visuele inspectie van de vacht. Luizen zijn kleine (1 tot 3 millimeter), platte, lichtbruine insecten die langzaam over de huid bewegen. Neten zijn als kleine witte puntjes zichtbaar aan de haarschachten. Een vergrootglas of dermatoscoop maakt de identificatie gemakkelijker.

De dierenarts kan haren met neten uitplukken en onder de microscoop bekijken om de soort te bepalen. Het onderscheid tussen bijtende en zuigende luizen is belangrijk voor de keuze van het behandelmiddel. Bij ernstige besmettingen wordt ook bloedonderzoek uitgevoerd om bloedarmoede uit te sluiten, en fecaalonderzoek om een eventuele bijkomende lintwormbesmetting op te sporen.

Behandeling

Luizen zijn goed te behandelen met diverse antiparasitaire middelen. Spot-on-preparaten met werkzame stoffen als fipronil, selamectine, imidacloprid of moxidectine zijn effectief. De behandeling moet doorgaans twee tot drie keer worden herhaald met tussenpozen van twee tot vier weken om ook de uit neten ontpoppende nimfen te doden.

Naast de behandeling van de hond zelf is het belangrijk om de omgeving te reinigen. Was al het beddengoed, dekens en hoezenop minimaal 60 graden. Reinig borstels, kammen, halsbanden en tuigjes grondig of vervang ze. Alle honden in het huishouden moeten gelijktijdig worden behandeld, ook als ze geen symptomen vertonen.

Bij secundaire huidinfecties kan antibiotische behandeling nodig zijn. Als de hond ook een lintwormbesmetting heeft opgelopen via Trichodectes canis, wordt een ontworming met praziquantel uitgevoerd. Na de behandeling is controle na enkele weken aan te raden om te bevestigen dat de besmetting volledig is uitgeroeid.

Prognose en preventie

De prognose bij luizenbesmetting is uitstekend. Met een correcte behandeling zijn luizen snel en volledig te elimineren. Zelfs bij ernstige besmettingen met bloedarmoede herstellen honden doorgaans volledig na behandeling en goede voeding.

Preventie bestaat uit regelmatige toepassing van een breedspectrum antiparasitair middel, dat beschermt tegen zowel vlooien als luizen. Voorkom direct contact met honden waarvan de parasiete status onbekend is, vooral in groepssituaties. Controleer nieuwe honden of puppy’s die in het huishouden komen grondig op luizen en neten voordat ze contact maken met andere huisdieren. Regelmatige vachtverzorging maakt het gemakkelijker om een besmetting in een vroeg stadium te ontdekken.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.