Larynxparalyse bij honden

Wat is larynxparalyse?

Larynxparalyse is de verlamming van de spieren die de stembanden in het strottenhoofd (larynx) besturen. Normaal gaan de stembanden bij elke inademing open; bij paralyse blijven ze stil hangen, waardoor de opening te nauw is voor voldoende luchtstroom. De hond moet harder werken om lucht binnen te krijgen.

De aandoening maakt bij oudere honden vrijwel altijd deel uit van een bredere zenuwdegeneratie (GOLPP), waarbij geleidelijk ook de zenuwen van de achterpoten, de slokdarm en andere organen worden aangetast. Larynxparalyse is vaak de eerste klinisch herkenbare uiting van dit syndroom.

Symptomen van larynxparalyse

De symptomen beginnen subtiel en verergeren over maanden tot jaren. De volgende tekenen zijn herkenbaar:

• Hees of afwezig blaffen: het stemgeluid verandert doordat de stembanden niet meer trillen
• Stridor: een luidruchtig, piepend of raspend geluid bij het inademen
• Inspanningsintolerantie: korter van adem bij wandelingen en snel oververhit
• Overmatig hijgen: aanhoudend hijgen, ook in rust en bij koele temperaturen
• Kokhalzen tijdens het eten: voedsel en water komen verkeerd doordat de keelreflex verminderd is
• Ademnoodaanvallen: plotselinge, angstaanjagende episodes van ernstige benauwdheid
• Blauwe tong en lippen: cyanose tijdens een ademnoodcrisis
• Wankelen op de achterpoten: bij het bredere GOLPP-syndroom neemt ook de achterhandkracht af

Ademnoodcrises worden vaak uitgelokt door warmte, opwinding of inspanning. Bij een crisis moet de hond onmiddellijk worden afgekoeld en naar de dierenarts worden gebracht.

Oorzaken en risicofactoren

De idiopathische, aan veroudering gerelateerde vorm (GOLPP) is verreweg het meest voorkomend. De zenuwen die de stembandspieren aansturen, degenereren langzaam als onderdeel van een algehele polyneuropathie. Waarom sommige honden dit ontwikkelen en andere niet, is nog niet volledig begrepen.

Grote tot reuzenrassen op leeftijd zijn het meest vatbaar: de Labrador Retriever, Golden Retriever, Sint-Bernard, Ierse Setter en Newfoundlander. De meeste honden zijn ouder dan negen jaar bij het begin van de klachten.

Aangeboren vormen bestaan bij de Bouvier des Flandres, Dalmatiër en sommige herderrassen, waarbij puppy’s al op jonge leeftijd symptomen tonen. Hypothyroïdie, halstrauma en tumoren zijn zeldzamere oorzaken.

Diagnose

De definitieve diagnose wordt gesteld met laryngoscopie onder lichte sedatie. De dierenarts observeert de stembandbeweging terwijl de hond zelf ademt. Afwezige of sterk verminderde beweging van één of beide stembanden bevestigt de diagnose.

Röntgenfoto’s van de borstkas screenen op aspiratiepneumonie en megaoesofagus. Schildklieronderzoek sluit hypothyroïdie uit als behandelbare oorzaak. Een neurologisch onderzoek evalueert de achterhand om vast te stellen of het bredere GOLPP-syndroom aanwezig is.

Behandeling

De chirurgische standaardbehandeling is unilaterale arytenoïd lateralisatie (tie-back procedure). Hierbij wordt het kraakbeen aan één kant van het strottenhoofd permanent naar buiten getrokken en vastgezet, waardoor de luchtweg weer voldoende ruimte biedt. De meeste honden ademen direct na de operatie hoorbaar beter.

Conservatief management (gewichtsverlies, activiteitsbeperking, warmtevermijding) is een optie voor honden met milde klachten of wanneer chirurgie niet mogelijk is. Sedativa en angstremmers kunnen ademnoodcrises helpen voorkomen.

Na de tie-back operatie is levenslange waakzaamheid geboden voor aspiratiepneumonie. Voer de hond vanuit een verhoogde bak, bied kleine porties aan en vermijd zwemmen. Bij tekenen van hoesten, koorts of versnelde ademhaling na de operatie is onmiddellijk dierenartsenbezoek aangewezen.

Prognose en preventie

De prognose na chirurgie is goed: de meeste honden leven comfortabel verder met een aanzienlijk betere ademhaling. De gemiddelde overleving na de operatie is nog anderhalf tot twee jaar, waarbij de leeftijd en het bredere GOLPP-verloop de beperkende factoren zijn. Aspiratiepneumonie treedt op bij circa 10 tot 20 procent van de honden.

Preventie van larynxparalyse is niet mogelijk. Vroegtijdige herkenning is de sleutel: laat een oudere grote hond met veranderd blafgeluid, luidruchtige ademhaling of snelle vermoeidheid zo snel mogelijk onderzoeken. Opereren vóór een ademnoodcrisis geeft de beste resultaten.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.