Laag kalium bij honden

Wat is laag kalium?

Kalium is een van de belangrijkste elektrolyten in het lichaam en speelt een cruciale rol bij de elektrische activiteit van spier- en zenuwcellen, waaronder het hart. Het kaliumgehalte wordt nauwkeurig gereguleerd door de nieren. Wanneer het kalium te ver daalt, kunnen spieren niet meer goed samentrekken en ontstaan levensbedreigende hartritmestoornissen.

Hypokaliëmie is meestal het gevolg van overmatig verlies van kalium via de darmen (braken, diarree) of de nieren (diuretica, nierziekte), of van onvoldoende inname via de voeding. Het is een veelvoorkomende complicatie bij zieke honden die niet eten en tegelijkertijd kalium verliezen.

Symptomen van laag kalium

De symptomen worden ernstiger naarmate het kaliumgehalte verder daalt. Let op de volgende verschijnselen:

• Spierzwakte: de hond komt moeilijk overeind, struikelt of kan niet meer staan
• Ventroflexie van de nek: de hond laat de kop hangen en kan deze niet meer optillen (vooral bij katten, maar ook bij ernstige gevallen bij honden)
• Lethargie: extreme vermoeidheid en apathie
• Verminderde eetlust: weigering van voedsel en water
• Vertraagde darmmotiliteit: obstipatie of ileus door verminderde darmspieractiviteit
• Hartritmestoornissen: een onregelmatige of vertraagde hartslag
• Verhoogde urineproductie: de nieren kunnen de urine niet meer goed concentreren
• Ademhalingsproblemen: bij ernstig tekort kunnen de ademhalingsspieren verzwakken

Spierzwakte bij een hond die braakt of diarree heeft, is een reden om het kaliumgehalte te laten controleren. Ernstige hypokaliëmie is een spoedgeval.

Oorzaken en risicofactoren

De meest voorkomende oorzaken zijn langdurig braken en diarree, waardoor kalium via het maag-darmkanaal verloren gaat. Diureticagebruik (furosemide) verhoogt het kaliumverlies via de nieren. Chronische nierziekte, hyperaldosteronisme en insulinetherapie bij diabetische honden zijn aanvullende oorzaken.

Er is geen specifieke rassenpredispositie voor hypokaliëmie zelf, maar rassen die vatbaar zijn voor nierziekte of darmziekten lopen indirect meer risico. De Cavalier King Charles Spaniël, Cocker Spaniël en Shar Pei worden vaker gezien met aandoeningen die tot kaliumverlies leiden.

Honden die langdurig niet eten (anorexie door welke ziekte dan ook) en tegelijkertijd infuus krijgen zonder kaliumsuppletie, kunnen snel een tekort ontwikkelen.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld met een bloedtest (elektrolytenpanel). Een kaliumwaarde onder 3,5 mmol/l is verlaagd; onder 2,5 mmol/l is het risico op levensbedreigende complicaties sterk verhoogd. Een ECG kan kenmerkende veranderingen tonen zoals afgeplatte T-golven en ST-depressie.

Aanvullend onderzoek richt zich op de onderliggende oorzaak: nierfunctie, bijnierfunctie (cortisol), bloedgas en zuur-base balans. Bij honden met chronisch braken of diarree wordt ook het magnesiumgehalte gecontroleerd, omdat een magnesiumtekort het kaliumverlies kan verergeren.

Behandeling

Milde hypokaliëmie wordt behandeld met orale kaliumsuppletie (kaliumgluconaat) en aanpassing van het dieet met kaliumrijke voeding. Bij ernstige tekorten is intraveneuze kaliumchloride-infusie noodzakelijk, die zorgvuldig wordt gedoseerd en langzaam wordt toegediend om hartritmestoornissen te voorkomen.

Gelijktijdig wordt de onderliggende oorzaak aangepakt: anti-braakmiddelen bij braken, darmbehandeling bij diarree, aanpassing van diureticadosering of behandeling van nierziekte. Bij een gelijktijdig magnesiumtekort wordt ook magnesium gesuppleerd, omdat het kalium anders niet goed op peil komt.

Continue monitoring met herhaalde bloedtesten en ECG is essentieel tijdens de intraveneuze behandeling. De meeste honden herstellen snel zodra het kalium genormaliseerd is en de onderliggende oorzaak onder controle is.

Prognose en preventie

De prognose van hypokaliëmie is goed wanneer de oorzaak behandelbaar is en het tekort tijdig wordt gecorrigeerd. Bij onderliggende chronische nierziekte of onbehandelbare darmziekte kan het kaliumtekort terugkeren en is langdurige suppletie nodig.

Preventie omvat het tijdig behandelen van braken en diarree, het regelmatig controleren van elektrolyten bij honden die diuretica gebruiken of chronisch ziek zijn, en het toevoegen van kalium aan infuusvloeistoffen bij gehospitaliseerde honden die niet eten.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.