Hypertrofische osteopathie bij honden

Wat is hypertrofische osteopathie?

Hypertrofische osteopathie (HO), ook wel Marie’s disease of hypertrofische pulmonaire osteopathie genoemd, is een zeldzame botaandoening waarbij er nieuwe botvorming (periostale botproliferatie) optreedt langs de buitenzijde van de lange pijpbeenderen. Dit resulteert in pijnlijke, gezwollen ledematen die steeds stijver en dikker worden.

De aandoening is bijna altijd secundair aan een aandoening in de borstholte, meestal een longtumor of longmetastasen. Het exacte mechanisme waardoor een thoracale aandoening botnieuwvorming in de ledematen veroorzaakt is nog niet volledig begrepen, maar er wordt aangenomen dat verhoogde bloedtoevoer naar de ledematen door neurale reflexen een rol speelt.

Hypertrofische osteopathie komt voornamelijk voor bij oudere honden en is een belangrijk paraneoplastisch syndroom (een aandoening die optreedt als gevolg van kanker elders in het lichaam). Het herkennen van deze aandoening kan leiden tot de ontdekking van een onderliggende tumor.

Symptomen van hypertrofische osteopathie

De symptomen van hypertrofische osteopathie ontwikkelen zich geleidelijk en worden progressief ernstiger. De ledematen zijn het meest opvallend aangedaan.

• Gezwollen ledematen: een bilaterale, symmetrische zwelling van alle vier de poten, die hard en warm aanvoelt bij palpatie.
• Kreupelheid: de hond loopt stijf en pijnlijk, met moeite om op te staan en te bewegen.
• Pijn bij palpatie: de gezwollen botten zijn zeer gevoelig bij aanraking, en de hond kan vocaliseren of terugtrekken.
• Stijfheid: de poten worden steeds stijver door de toenemende botnieuwvorming rondom de pijpbeenderen.
• Verminderde activiteit: de hond beweegt steeds minder en is onwillig om te wandelen of te spelen.
• Hoesten: wanneer een longtumor de onderliggende oorzaak is, kan de hond chronisch hoesten.
• Ademhalingsmoeilijkheden: benauwdheid of een snellere ademhaling wijzen op de primaire thoracale aandoening.
• Gewichtsverlies: algehele vermagering door de onderliggende maligniteit en verminderde eetlust.

De combinatie van gezwollen, pijnlijke ledematen bij een oudere hond moet altijd aanleiding geven tot onderzoek van de borstholte.

Oorzaken en risicofactoren

Primaire longkanker en longmetastasen van tumoren elders in het lichaam zijn de meest voorkomende oorzaken van hypertrofische osteopathie. Andere thoracale aandoeningen die HO kunnen veroorzaken zijn longabcessen, bacteriële endocarditis, heartwormziekte, megaoesofagus en granulomateuze longziekten.

Grote rassen worden vaker getroffen dan kleine rassen, wat deels samenhangt met hun hogere risico op bepaalde longkankers. De Labrador Retriever, Golden Retriever, Boxer en de Ierse Wolfshond worden relatief vaker gezien met deze aandoening. De meeste aangedane honden zijn ouder dan acht jaar.

In zeldzame gevallen kan hypertrofische osteopathie worden veroorzaakt door abdominale aandoeningen, zoals blaasgezwellen, baarmoedertumoren of leverabcessen. De gemeenschappelijke factor lijkt de aanwezigheid van een ruimte-innemend proces te zijn dat de bloedsomloop en zenuwbanen in de thorax of buik beïnvloedt.

Diagnose

De diagnose van hypertrofische osteopathie wordt gesteld op basis van röntgenfoto’s van de ledematen, die een karakteristiek patroon tonen van periostale botnieuwvorming langs de schachten van de pijpbeenderen. Het beeld is zeer kenmerkend: een ruwe, onregelmatige, palissadevormige botlaag rondom de oorspronkelijke botstructuur.

Na het vaststellen van HO worden thoraxröntgenfoto’s gemaakt om de primaire oorzaak op te sporen. Bij verdenking op een longtumor of metastasen wordt CT-scan van de thorax uitgevoerd voor een nauwkeuriger beeld. Aanvullend onderzoek omvat bloedonderzoek, echografie van de buik en eventueel cytologie of biopsie van de longtumor.

Behandeling

De behandeling van hypertrofische osteopathie richt zich primair op de onderliggende oorzaak. Wanneer een solitaire longtumor de oorzaak is en deze chirurgisch verwijderd kan worden (lobectomie), kan de HO na de operatie spectaculair verbeteren. De botnieuwvorming kan gedeeltelijk worden geresorbeerd en de pijn neemt af.

Wanneer chirurgie niet mogelijk is (bij gemetastaseerde kanker of inoperabele tumoren), richt de behandeling zich op pijnbestrijding en het verbeteren van de kwaliteit van leven. NSAID’s (zoals meloxicam of carprofen) en opioïde pijnstillers worden ingezet om de pijn beheersbaar te houden. In sommige gevallen wordt vagotomie (doorsnijding van de nervus vagus aan de aangedane zijde) overwogen om de neurale reflex te onderbreken.

Palliatie en comfortmaatregelen, zoals zachte bedding, hulp bij opstaan en beperking van de loopafstand, dragen bij aan het welzijn van de hond. De dierenarts bespreekt met de eigenaar de verwachtingen en de kwaliteit van leven, zodat samen weloverwogen beslissingen kunnen worden genomen over het verdere beleid.

Prognose en preventie

De prognose wordt voornamelijk bepaald door de onderliggende oorzaak. Bij niet-kwaadaardige oorzaken die succesvol behandeld worden, kan de HO volledig verdwijnen. Bij primaire longkanker zonder metastasen die chirurgisch wordt verwijderd, is de prognose na lobectomie redelijk goed. Bij gemetastaseerde kanker is de prognose helaas slecht, met een beperkte levensverwachting.

Gerichte preventie van hypertrofische osteopathie is niet mogelijk, aangezien het een secundaire aandoening is. Regelmatige gezondheidscontroles bij oudere honden, inclusief thoraxröntgenfoto’s bij verdachte symptomen zoals chronisch hoesten, helpen bij het vroegtijdig opsporen van de onderliggende oorzaak. Vroege detectie van longtumoren vergroot de kans op een succesvolle chirurgische behandeling.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.