Hypercalcemie bij honden

Wat is hypercalcemie?

Hypercalcemie is een aandoening waarbij het calciumgehalte in het bloed van de hond abnormaal verhoogd is. Calcium speelt een essentiële rol in vele lichaamsprocessen, waaronder spiercontractie, zenuwgeleiding, bloedstolling en botopbouw. Wanneer de calciumspiegel te hoog wordt, raken deze processen verstoord en ontstaan er ernstige gezondheidsproblemen.

De meest voorkomende oorzaak van hypercalcemie bij honden is kwaadaardige kanker, met name lymfoom en anaalzakcarcinoom. Deze tumoren produceren stoffen die het calciummetabolisme verstoren. Andere oorzaken zijn overactieve bijschildklieren (primaire hyperparathyreoïdie), nierfalen, vitamine D-vergiftiging en bepaalde infectieziekten.

Hypercalcemie kan ernstige schade toebrengen aan de nieren, het hart en het zenuwstelsel. Vroegtijdige diagnose en behandeling zijn cruciaal om orgaanschade te beperken en de onderliggende oorzaak aan te pakken.

Symptomen van hypercalcemie

De symptomen van hypercalcemie zijn aanvankelijk vaak subtiel en worden ernstiger naarmate het calciumgehalte stijgt. De klassieke geheugensteun in de geneeskunde is: “stenen, botten, buikpijn en psychische klachten.”

• Overmatig drinken en plassen: polydipsie en polyurie zijn de meest voorkomende vroege symptomen; het verhoogde calcium verstoort het vermogen van de nieren om urine te concentreren.
• Verminderde eetlust: de hond toont minder interesse in voedsel en kan geleidelijk gewicht verliezen.
• Braken: misselijkheid en braken treden op doordat het verhoogde calcium het maag-darmkanaal irriteert.
• Obstipatie: een vertraagde darmpassage door de effecten van calcium op het gladde spierweefsel kan leiden tot harde, droge ontlasting.
• Lethargie: de hond is opvallend moe, slaapt veel en toont weinig interesse in activiteiten.
• Spierzwakte: het verhoogde calcium verstoort de normale spiercontractie, wat leidt tot zwakte en verminderde activiteit.
• Epileptische aanvallen: in ernstige gevallen kunnen neurologische symptomen optreden, waaronder tremoren en toevallen.
• Nierproblemen: langdurig verhoogd calcium kan nierstenen veroorzaken en de nierfunctie beschadigen, wat kan leiden tot nierfalen.

Hypercalcemie kan snel verergeren. Neem bij verdenking direct contact op met je dierenarts voor bloedonderzoek.

Oorzaken en risicofactoren

Maligniteit (kanker) is de meest voorkomende oorzaak van hypercalcemie bij honden. Lymfoom staat bovenaan de lijst en veroorzaakt hypercalcemie door de productie van parathyreoïdhormoon-gerelateerd peptide (PTHrP), dat de calciumresorptie uit bot stimuleert. Het anaalzakadenocarcinoom is de op een na belangrijkste tumorale oorzaak.

Primaire hyperparathyreoïdie, waarbij een tumor in de bijschildklier overmatig parathyreoïdhormoon (PTH) produceert, is een niet-maligne oorzaak die goed behandelbaar is. De Keeshond heeft een genetische aanleg voor deze aandoening. Andere rassen met een verhoogd risico op hypercalcemie door diverse oorzaken zijn de Labrador Retriever, Golden Retriever, Rottweiler en de Duitse Herder.

Vitamine D-vergiftiging (door het inslikken van rodenticiden met cholecalciferol of psoriasiscrèmes) kan eveneens ernstige hypercalcemie veroorzaken. Chronisch nierfalen, de ziekte van Addison, granulamateuze ziekten en overmatige calciumsuppletie zijn verdere mogelijke oorzaken.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld aan de hand van bloedonderzoek dat een verhoogd totaal calcium en ioniseerd calcium aantoont. Ioniseerd calcium is de biologisch actieve vorm en geeft het meest betrouwbare beeld van de calciumstatus. Een uitgebreid biochemisch profiel en compleet bloedbeeld helpen bij het opsporen van de onderliggende oorzaak.

Aanvullende diagnostiek omvat meting van PTH en PTHrP, vitamine D-metabolieten, urineonderzoek en beeldvorming (röntgenfoto’s van borst en buik, echografie en eventueel CT). Bij verdenking op lymfoom worden lymfeklieraspiraten onderzocht. Een systematische diagnostische aanpak is essentieel om de oorzaak vast te stellen, aangezien de behandeling hiervan afhangt.

Behandeling

De acute behandeling van hypercalcemie richt zich op het verlagen van het calciumgehalte en het beschermen van de nieren. Intraveneuze vloeistoftherapie met fysiologisch zout (0,9% NaCl) is de eerste stap: dit bevordert de calciumuitscheiding via de nieren en corrigeert eventuele uitdroging. Diuretica zoals furosemide worden toegevoegd om de calciumexcretie verder te stimuleren.

De definitieve behandeling is gericht op de onderliggende oorzaak. Bij lymfoom wordt chemotherapie gestart, wat in veel gevallen leidt tot een snelle normalisatie van het calciumgehalte. Bij anaalzakcarcinoom is chirurgische verwijdering aangewezen. Primaire hyperparathyreoïdie wordt behandeld met chirurgische verwijdering van de afwijkende bijschildklier.

Bij ernstige, therapieresistente hypercalcemie kunnen bisfosfonaten (zoals pamidronaat of zoledronaat) worden ingezet om de calciumresorptie uit bot te remmen. Corticosteroïden verlagen het calcium bij lymfoom, maar worden bij voorkeur pas ingezet nadat diagnostisch materiaal is verzameld. Monitoring van het calciumgehalte en de nierfunctie is gedurende de behandeling cruciaal.

Prognose en preventie

De prognose van hypercalcemie wordt voornamelijk bepaald door de onderliggende oorzaak. Bij primaire hyperparathyreoïdie is de prognose na chirurgische behandeling uitstekend. Bij lymfoom hangt de prognose af van het type en het stadium, maar veel honden reageren goed op chemotherapie. Bij vitamine D-vergiftiging is intensieve behandeling nodig, maar herstel is mogelijk bij tijdig ingrijpen.

Preventie van hypercalcemie is beperkt, aangezien de meest voorkomende oorzaken (kanker, hyperparathyreoïdie) niet te voorkomen zijn. Het veilig opbergen van rodenticiden en medicijnen die vitamine D bevatten, helpt vergiftiging voorkomen. Regelmatige gezondheidscontroles met bloedonderzoek bij oudere honden kunnen een verhoogd calcium vroegtijdig aan het licht brengen, voordat ernstige symptomen optreden.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.