Hernia bij honden

Wat is een hernia?

Een hernia (breuk) bij honden is een opening of verzwakking in de spier- of bindweefselwand waardoor organen of weefsel uitpuilen naar een plaats waar ze niet thuishoren. De meest voorkomende typen bij honden zijn de navelhernia, de lieshernia, de perineale hernia en de diafragmahernia (middenrifbreuk).

De ernst varieert sterk: een kleine navelhernia bij een pup kan onschuldig zijn, terwijl een diafragmahernia waarbij buikorganen naar de borstholte verschuiven een levensbedreigende toestand is. Bij elke hernia bestaat het risico op inklemming (strangulatie), waarbij de uitpuilende organen bekneld raken en de bloedtoevoer wordt afgesneden, wat leidt tot weefselversterf.

Symptomen van een hernia

De symptomen hangen af van het type hernia, de locatie en of er sprake is van inklemming. Een ongecompliceerde hernia veroorzaakt vaak weinig klachten.

• Zichtbare of voelbare zwelling: een zachte, al dan niet wegdrukbare uitpuiling op de buik (navelhernia), in de lies (lieshernia) of naast de anus (perineale hernia).
• Pijn bij aanraking: bij inklemming is de hernia pijnlijk, vast en niet meer wegdrukbaar.
• Braken: wanneer een darmlus ingeklemd raakt, ontstaat een darmobstructie met braken als gevolg.
• Moeilijke stoelgang: bij perineale hernia kan de hond moeite hebben met ontlasting of obstipatie vertonen.
• Benauwdheid: bij een diafragmahernia is de ademhaling bemoeilijkt doordat buikorganen de longen samendruken.
• Lusteloosheid: de hond is minder actief, vooral bij pijnlijke of gecompliceerde hernia’s.
• Zwelling die groter wordt bij inspanning: de uitpuiling wordt groter bij hoesten, blaffen of persen.
• Verminderde eetlust: bij inklemming of darmobstructie weigert de hond te eten.

Een harde, pijnlijke hernia die niet meer wegdrukbaar is, wijst op inklemming. Dit is een spoedgeval dat onmiddellijke chirurgische interventie vereist.

Oorzaken en risicofactoren

Hernia’s kunnen aangeboren of verworven zijn. Een navelhernia is de meest voorkomende aangeboren hernia en ontstaat doordat de navelring na de geboorte niet volledig sluit. Bepaalde rassen hebben een genetische aanleg, waaronder de Beagle, Bull Terriër, Cocker Spaniel en de Teckel.

Verworven hernia’s ontstaan door trauma (aanrijdingen, valpartijen), spierverzwakking door veroudering of langdurig persen bij obstipatie of bemoeilijkt plassen. Perineale hernia’s komen vooral voor bij ongecastreerde oudere reuen doordat het hormoon testosteron de bekkenbodemspieren verzwakt. De Welsh Corgi, Boston Terriër en Boxer zijn vatbaarder voor perineale hernia’s.

Diafragmahernia’s zijn meestal traumatisch van oorsprong (aanrijding, hoge val) maar kunnen ook aangeboren zijn (peritoneopericardiale diafragmahernia). Lieshernia’s komen vaker voor bij teven dan bij reuen.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van lichamelijk onderzoek. Een navelhernia of lieshernia is meestal direct voelbaar als een zachte zwelling die bij druk teruggebracht kan worden (reponibel). Bij een ingeklemde hernia is de zwelling vast, pijnlijk en niet reponibel.

Beeldvorming is nodig bij verdenking op een diafragmahernia: röntgenfoto’s van de borstkas tonen buikorganen in de thorax, en echografie kan de breuk nader in beeld brengen. Bij perineale hernia’s kan een rectaal toucher worden uitgevoerd om de verzwakking van de bekkenbodemspieren te beoordelen. Bloedonderzoek wordt verricht om de algehele gezondheidsstatus te beoordelen voor een eventuele operatie.

Behandeling

De behandeling van keuze voor de meeste hernia’s is chirurgische correctie (hernioplastie). Bij een navelhernia wordt het uitpuilende weefsel teruggebracht en de navelring gesloten met hechtingen. Kleine navelhernia’s bij pups worden vaak gecorrigeerd tijdens de castratie of sterilisatie. Bij een lieshernia wordt de opening in de buikwand gesloten.

Perineale hernia’s vereisen een complexere reconstructie van de bekkenbodemspieren, soms met een synthetisch mesh ter versterking. Gelijktijdige castratie wordt sterk aanbevolen om de hormonale invloed op de spierzwakte weg te nemen en herhaling te voorkomen. Een diafragmahernia wordt hersteld via een buikchirurgische benadering, waarbij de buikorganen worden teruggeplaatst en het middenrif wordt gesloten.

Bij een ingeklemde hernia is spoedchirurgie noodzakelijk. De dierenarts beoordeelt de levensvatbaarheid van het ingeklemde weefsel; als dit afgestorven is (necrose), moet het worden verwijderd. Postoperatieve zorg omvat pijnstilling, antibiotica en bewegingsbeperking gedurende de herstelperiode.

Prognose en preventie

De prognose na chirurgische correctie is voor de meeste hernia’s goed. Navelhernia’s en lieshernia’s genezen doorgaans zonder complicaties. Perineale hernia’s hebben een recidiefrisico van tien tot vijfentwintig procent, dat aanzienlijk vermindert door gelijktijdige castratie. Diafragmahernia’s hebben een goede prognose bij tijdige chirurgie, maar de prognose verslechtert bij ernstig trauma of wanneer de organen langdurig bekneld zijn geweest.

Preventie van aangeboren hernia’s is mogelijk door verantwoord fokbeleid: fokdieren met hernia’s worden idealiter niet ingezet. Castratie van reuen voorkomt perineale hernia’s. Het voorkomen van trauma (aangelijnd uitlaten bij verkeer) verlaagt het risico op traumatische hernia’s. Laat elke pup controleren op een navelhernia bij het eerste bezoek aan de dierenarts.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.