Hemangiosarcoom bij honden

Wat is hemangiosarcoom?

Hemangiosarcoom is een agressieve, kwaadaardige tumor die ontstaat vanuit de endotheelcellen, de cellen die de binnenwand van bloedvaten bekleden. Het is een van de meest gevreesde kankervormen bij honden vanwege het agressieve karakter, de snelle groei en de hoge neiging tot uitzaaiing (metastasering).

Hemangiosarcoom kan in elk orgaan ontstaan, maar komt het vaakst voor in de milt, het rechteratrium van het hart en de lever. De tumor is sterk doorbloeid en heeft de neiging om te scheuren (ruptuur), wat leidt tot levensbedreigende interne bloedingen. Helaas wordt de diagnose vaak pas gesteld wanneer de tumor al gescheurd is of al is uitgezaaid.

Symptomen van hemangiosarcoom

In een vroeg stadium zijn er vaak geen zichtbare symptomen, wat hemangiosarcoom zo verraderlijk maakt. De eerste klachten treden vaak plotseling op wanneer de tumor scheurt.

• Plotselinge zwakte of collaps: de hond zakt plotseling door de poten door interne bloeding.
• Bleke slijmvliezen: het tandvlees is opvallend bleek of wit door bloedverlies.
• Snelle ademhaling: versnelde, oppervlakkige ademhaling als gevolg van bloedarmoede en shock.
• Opgezette buik: snel opzwellende buik door bloedophoping in de buikholte (hemoabdomen).
• Zwakte en lethargie: toenemende moeheid en verminderde activiteit over dagen tot weken.
• Verminderde eetlust: de hond eet minder of weigert voedsel.
• Hartritmestoornissen: bij cardiale hemangiosarcoom kunnen ritmestoornissen en hartfalen optreden.
• Huidknobbels: bij de dermale of subcutane vorm zijn donkerrode tot paarsblauwe knobbels zichtbaar op de huid.

Plotselinge collaps met bleke slijmvliezen bij een oudere hond van een vatbaar ras moet altijd doen denken aan een gescheurd hemangiosarcoom. Dit is een acuut spoedgeval.

Oorzaken en risicofactoren

De exacte oorzaak is niet volledig opgehelderd, maar genetische aanleg speelt een duidelijke rol. De Duitse Herder en de Golden Retriever zijn de rassen met het hoogste risico; studies tonen aan dat tot twintig procent van de Golden Retrievers in hun leven met kanker wordt geconfronteerd, waarvan hemangiosarcoom een belangrijk deel uitmaakt. Andere rassen met een verhoogd risico zijn de Labrador Retriever, Boxer en de Flatcoated Retriever.

Hemangiosarcoom treft voornamelijk middelbare tot oudere honden, met een piekincidentie rond de leeftijd van negen tot elf jaar. Reuen worden iets vaker getroffen dan teven. Er is onderzoek gaande naar de rol van UV-blootstelling bij de dermale (huid)vorm van hemangiosarcoom, vooral bij licht gepigmenteerde honden met een dunne vacht.

Naast de primaire locatie (milt, hart, lever) kan hemangiosarcoom ook ontstaan in de huid, het onderhuidse weefsel, de nieren en de botten. De dermale vorm heeft over het algemeen een betere prognose dan de viscerale vormen.

Diagnose

De diagnose begint vaak met een spoedpresentatie: een hond met tekenen van interne bloeding. Echografie van de buik is het snelste diagnostische instrument en kan een miltmassa, buikvocht (bloed) en leverletsels identificeren. Echocardiografie brengt cardiale tumoren in beeld. Röntgenfoto’s van de longen zoeken naar uitzaaiingen.

Een punctie van het buikvocht toont doorgaans bloederig vocht dat niet stolt (hemoabdomen). Cytologisch onderzoek van tumoraspiraat is bij hemangiosarcoom vaak niet diagnostisch vanwege de sterke doorbloeding en bloedcontaminatie. De definitieve diagnose wordt bevestigd door histopathologisch onderzoek van de verwijderde tumor. Bloedonderzoek toont vaak bloedarmoede, verlaagde trombocyten en verhoogde leverwaarden.

Behandeling

Bij een acute ruptuur met interne bloeding is de eerste stap het stabiliseren van de patiënt met intraveneuze vloeistoffen en bloedtransfusies. Vervolgens wordt een spoessplenectomie (verwijdering van de milt) uitgevoerd om de bron van de bloeding te verwijderen. Dit biedt directe symptoomverlichting, maar is geen genezende behandeling aangezien de tumor op het moment van diagnose meestal al is uitgezaaid.

Na de chirurgie wordt chemotherapie aanbevolen om de overlevingstijd te verlengen. Het meest gebruikte protocol is doxorubicine-gebaseerde chemotherapie, die de mediane overlevingstijd kan verlengen van enkele weken (alleen chirurgie) tot vier tot zes maanden. Nieuwe behandelingen, waaronder metronomische chemotherapie, immunotherapie en targeted therapy, worden onderzocht en tonen veelbelovende resultaten.

Bij cardiale hemangiosarcoom kan pericardicentese verlichting bieden bij een harttamponade. Chirurgische verwijdering van cardiale tumoren is technisch complex en niet altijd mogelijk. De dermale vorm heeft de beste prognose na chirurgische verwijdering, vooral wanneer de tumor beperkt is tot de oppervlakkige huidlagen.

Prognose en preventie

De prognose van visceraal hemangiosarcoom is helaas ongunstig. Met alleen chirurgie bedraagt de mediane overlevingstijd een tot twee maanden; met aanvullende chemotherapie kan dit worden verlengd tot vier tot zes maanden. Minder dan tien procent van de honden overleeft langer dan een jaar. De dermale vorm heeft een aanzienlijk betere prognose, met overlevingstijden van een tot meerdere jaren na adequate chirurgie.

Specifieke preventie is niet mogelijk. Eigenaren van risicorassen worden aangeraden om alert te zijn op subtiele veranderingen zoals verminderde energie, bleke slijmvliezen en buikvergroting. Periodieke echografie van de buik bij oudere honden van vatbare rassen kan bijdragen aan vroegtijdige detectie, hoewel het bewijs voor de effectiviteit van screening nog beperkt is. Bij lichtgekleurde honden met een dunne vacht kan het beperken van UV-blootstelling het risico op dermaal hemangiosarcoom verlagen.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.