Hartziekte bij honden

Wat is hartziekte?

Hartziekte is een verzamelnaam voor alle aandoeningen die de structuur of functie van het hart aantasten. Het hart is een spierorgaan dat continu bloed rondpompt om zuurstof en voedingsstoffen naar alle organen te transporteren. Wanneer het hart niet goed functioneert, lijdt het hele lichaam daaronder.

Bij honden komen diverse vormen van hartziekte voor, waaronder hartklepaandoeningen, hartspierziekten (cardiomyopathieën), aangeboren hartafwijkingen, hartritmestoornissen en hartzakjeziekten. Hartziekte is een van de meest voorkomende doodsoorzaken bij middelbare tot oudere honden. Vroegtijdige herkenning en behandeling kunnen de levenskwaliteit en levensduur aanzienlijk verbeteren.

Symptomen van hartziekte

De symptomen van hartziekte ontwikkelen zich vaak geleidelijk. In een vroeg stadium compensieert het lichaam, waardoor er geen zichtbare klachten zijn. Naarmate de ziekte vordert, verschijnen de volgende verschijnselen.

• Hoesten: een droge, chronische hoest die verergert bij inspanning of ’s nachts.
• Verminderde inspanningstolerantie: de hond wordt sneller moe en wil minder ver wandelen.
• Benauwdheid: versnelde of moeizame ademhaling, ook in rust.
• Flauwvallen: plotseling bewustzijnsverlies door ritmestoornissen of onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen.
• Opgezette buik: vochtophoping in de buikholte bij rechtszijdig hartfalen.
• Gewichtsverlies: geleidelijk verlies van spiermassa bij gevorderde hartziekte.
• Slechte eetlust: de hond eet minder of weigert voedsel.
• Rusteloosheid ’s nachts: de hond kan niet comfortabel liggen door benauwdheid.

Een jaarlijkse gezondheidscontrole bij de dierenarts, inclusief hartauscultatie, is de beste manier om hartziekte vroegtijdig op te sporen.

Oorzaken en risicofactoren

De oorzaken van hartziekte zijn divers. De meest voorkomende hartklepaandoening bij kleine honden is myxomateuze mitralisklep degeneratie (MMVD), waarbij de klep tussen de linkerboezem en linkerkamer verdikt en lekt. Bij grote honden is gedilateerde cardiomyopathie (DCM) de meest voorkomende hartspierziekte, waarbij het hart vergroot en verzwakt.

Rassen met een verhoogd risico op MMVD zijn de Cavalier King Charles Spaniel, Teckel, Maltezer en Chihuahua. DCM komt vaker voor bij de Dobermann, Duitse Dog, Boxer en Ierse Wolfshond. Aangeboren hartafwijkingen, zoals subaortastenose en pulmonaalstenose, zijn vanaf de geboorte aanwezig.

Hartworminfectie, schildklieraandoeningen, infectieuze endocarditis en bepaalde voedingsdeficiënties (taurine, L-carnitine) kunnen eveneens hartziekte veroorzaken. Overgewicht en gebrek aan beweging zijn aanvullende risicofactoren die de hartgezondheid negatief beïnvloeden.

Diagnose

De dierenarts start met auscultatie (beluistering van het hart) om hartgeruisen, een galopritme of gedempte harttonen vast te stellen. Echocardiografie is het gouden standaardonderzoek en biedt gedetailleerde informatie over de hartstructuur, klepfunctie, kamermaten en pompkracht. Röntgenfoto’s van de borstkas beoordelen de hartgrootte, longvaten en de aanwezigheid van longoedeem.

Een ECG registreert de elektrische activiteit en identificeert ritmestoornissen. Bloedonderzoek, waaronder de biomarkers NT-proBNP en cardiale troponine, ondersteunt de diagnose en helpt bij het stadiëren van de aandoening. Bij verdenking op een specifieke oorzaak worden gerichte tests uitgevoerd, zoals een hartwormtest, schildklierfunctieonderzoek of bloedkweken bij endocarditis.

Behandeling

De behandeling is afhankelijk van het type en stadium van de hartziekte. Bij asymptomatische hartziekte (zoals een mild hartgeruis zonder hartvergroting) kan een afwachtend beleid met regelmatige controles worden aangehouden. Wanneer de ziekte vordert, wordt medicamenteuze therapie gestart.

De standaardmedicatie bij hartfalen omvat pimobendan (verbetert de pompkracht en verwijdt de bloedvaten), furosemide (voert overtollig vocht af) en ACE-remmers (verminderen de belasting op het hart). Aanvullende medicatie, zoals spironolacton, anti-aritmica en antitrombotica, wordt voorgeschreven op basis van de individuele behoeften. Een natriumarm dieet en aanpassing van het activiteitsniveau ondersteunen de behandeling.

Bij aangeboren hartafwijkingen kan chirurgische correctie nodig zijn, zoals het sluiten van een persisterende ductus arteriosus of ballondilatatie bij pulmonaalstenose. Hartworminfectie vereist een specifiek behandelprotocol. De dierenarts stelt een geïndividualiseerd behandelplan op en plant regelmatige controles om de therapie bij te sturen.

Prognose en preventie

De prognose hangt af van het type hartziekte, het stadium bij diagnose en de respons op behandeling. Veel honden met hartklepziekte leven jarenlang symptoomvrij en kunnen na het optreden van hartfalen met medicatie nog een goede kwaliteit van leven behouden. Bij DCM is de prognose over het algemeen voorzichtiger, met een kortere overlevingstijd na diagnose.

Preventie begint met verantwoord fokbeleid: screening van fokdieren op hartafwijkingen vermindert de prevalentie van erfelijke hartziekten. Regelmatige veterinaire controles zijn cruciaal, vooral bij risicorassen en bij honden boven de zeven jaar. Een gezond gewicht, uitgebalanceerde voeding, regelmatige lichaamsbeweging en hartwormpreventiemedicatie dragen bij aan een optimale hartgezondheid. Leer de ademhalingsfrequentie van je hond in rust te tellen; een verhoging boven dertig ademhalingen per minuut kan een vroeg teken zijn van hartfalen.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.