Artrose bij honden

Wat is artrose?

In een gezond gewricht bedekt glad, veerkrachtig kraakbeen de uiteinden van de botten en zorgt voor een soepele, pijnvrije beweging. Gewrichtsvloeistof (synovia) smeert het gewricht en voedt het kraakbeen. Bij artrose breekt dit kraakbeen geleidelijk af. Het wordt dunner, ruwer en scheurt, waardoor de botten tegen elkaar gaan schuren. Dit veroorzaakt ontsteking, pijn en de vorming van botuitsteeksels (osteofyten) rond het gewricht.

Artrose is een progressieve aandoening: het beschadigde kraakbeen kan niet door het lichaam worden hersteld. Eenmaal begonnen, verergert de aandoening over tijd. Vroege herkenning en behandeling kunnen het proces echter aanzienlijk vertragen en de kwaliteit van leven van je hond behouden.

Naar schatting heeft 20 tot 25 procent van alle honden in enige mate last van artrose. Bij honden boven de zeven jaar loopt dit percentage op tot meer dan 60 procent. Het is daarmee een van de meest ondergediagnosticeerde aandoeningen bij honden, omdat eigenaren de tekenen vaak toeschrijven aan ‘gewoon oud worden’.

Symptomen van artrose

De symptomen van artrose ontwikkelen zich geleidelijk en worden soms pas laat herkend. Let op de volgende verschijnselen.

• Stijfheid na rust: je hond komt moeilijk overeind na het liggen, vooral ’s ochtends of na een dutje
• Kreupelheid of manken: zichtbaar hinken, dat kan verergeren bij koud of vochtig weer
• Verminderde activiteit: minder zin om te wandelen, te rennen of te spelen
• Moeite met traplopen: aarzeling of weigering bij het op- en aflopen van trappen
• Moeite met springen: niet meer op de bank of in de auto willen springen
• Likken aan gewrichten: overmatig likken aan poten of gewrichten als reactie op pijn
• Spierafname: de spieren rond het aangedane gewricht worden dunner door verminderd gebruik
• Gedragsverandering: prikkelbaarheid, terugtrekgedrag of snauwen bij aanraking van pijnlijke plekken

Honden zijn meesters in het verbergen van pijn. Als je merkt dat je hond minder actief wordt of subtiel anders beweegt, is dat reden voor een controle bij de dierenarts.

Oorzaken en risicofactoren

Artrose kan primair optreden (door veroudering en slijtage) of secundair aan een onderliggende gewrichtsaandoening. De meest voorkomende secundaire oorzaken zijn heupdysplasie, elleboogdysplasie, kruisbandletsel, patellaluxatie en gewrichtsfracturen. Bij deze aandoeningen is het gewricht instabiel of niet goed gevormd, waardoor het kraakbeen versneld slijt.

Overgewicht is een van de belangrijkste modificeerbare risicofactoren. Elke kilo extra belast de gewrichten aanzienlijk en versnelt de kraakbeenafbraak. Intensieve of ongebalanceerde beweging op jonge leeftijd (voordat de groeischijven zijn gesloten) kan eveneens bijdragen aan gewrichtsslijtage op latere leeftijd.

Rassen zoals de Labrador Retriever, de Duitse Herder en de Golden Retriever hebben een verhoogd risico op artrose, deels door hun grootte en deels door de hoge prevalentie van heupdysplasie en andere gewrichtsaandoeningen in deze rassen.

Diagnose

De dierenarts stelt de diagnose op basis van lichamelijk onderzoek en beeldvorming. Bij het orthopedisch onderzoek worden de gewrichten op pijn, zwelling, crepitatie (krakend gevoel) en verminderde beweeglijkheid beoordeeld. Gangbeeldanalyse (het observeren van de manier van lopen) geeft aanvullende informatie.

Röntgenfoto’s tonen de kenmerkende veranderingen: versmalling van de gewrichtsspleet, osteofyten (botwoekeringen), sclerose (verdikking) van het bot onder het kraakbeen en eventueel vrij vocht in het gewricht. In vroege stadia kan artrose zichtbaar zijn op röntgenfoto’s terwijl de hond nog weinig klachten vertoont, wat het belang van vroege screening onderstreept.

Behandeling

De behandeling van artrose is multimodaal: een combinatie van meerdere benaderingen geeft het beste resultaat. Gewichtsbeheersing is de allerbelangrijkste maatregel; studies tonen aan dat het bereiken van een gezond gewicht de symptomen met 25 tot 50 procent kan verminderen. Aangepaste beweging (regelmatige, matige activiteit zoals wandelen en zwemmen) houdt de spieren sterk en de gewrichten soepel zonder overbelasting.

Pijnmedicatie vormt vaak een belangrijk onderdeel. NSAIDs (zoals meloxicam, carprofen of robenacoxib) zijn effectieve pijnstillers en ontstekingsremmers. Nieuwere opties zoals anti-NGF antilichamen (bedinvetmab/Librela) bieden langdurige pijnverlichting via maandelijkse injecties. Gabapentine en amantadine kunnen worden toegevoegd bij onvoldoende effect.

Voedingssupplementen met omega-3 vetzuren (EPA/DHA), glucosamine en chondroïtinesulfaat ondersteunen de gewrichtsgezondheid. Fysiotherapie en hydrotherapie (lopen op een onderwaterloopdband) versterken de spieren en verbeteren de beweeglijkheid. Huisaanpassingen zoals antislipmatten, een orthopedisch hondenbed en een loopplank voor de auto dragen bij aan het dagelijks comfort.

Prognose en preventie

Artrose is niet te genezen, maar met een goede multimodale aanpak kan de progressie worden vertraagd en de kwaliteit van leven langdurig worden behouden. Veel honden met artrose leven jarenlang comfortabel met de juiste combinatie van gewichtsbeheersing, beweging, pijnmedicatie en aanvullende therapieën.

Preventie begint bij een gezond gewicht gedurende het hele leven. Voed je pup met een gecontroleerd groeitempo (voorkom te snelle groei bij grote rassen). Voorkom overbelasting van de gewrichten op jonge leeftijd. Laat honden van risicrassen screenen op heupdysplasie en elleboogdysplasie. Behandel gewrichtsletsel (zoals kruisbandruptuur) tijdig en adequaat om secundaire artrose te beperken. Voeg omega-3 vetzuren toe aan het dieet voor levenslange gewrichtsondersteuning.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.