Tracheacollaps bij honden

Wat is tracheacollaps?

Tracheacollaps is een aandoening waarbij de kraakbeenringen van de luchtpijp hun stijfheid verliezen en afplatten. De trachea is de buis die de keelholte verbindt met de longen en bestaat normaal gesproken uit stevige, C-vormige kraakbeenringen die de luchtweg open houden. Bij tracheacollaps worden deze ringen zacht en flexibel, waardoor de luchtpijp gedeeltelijk of volledig inklapt.

De aandoening kan de hals (cervicale trachea), de borstholte (thoracale trachea) of beide gedeelten treffen. Het membraan dat de open zijde van de kraakbeenringen overbrugt (het dorsale tracheale membraan) kan ook slap worden en in de luchtweg uitpuilen, wat de vernauwing verergert.

Tracheacollaps wordt ingedeeld in vier graden, van graad 1 (minimale afplatting) tot graad 4 (volledige collaps). De ernst van de symptomen hangt samen met de graad van de collaps en de locatie ervan.

Symptomen van tracheacollaps

Het meest kenmerkende symptoom van tracheacollaps is een droge, harde hoest. Eigenaren herkennen de volgende verschijnselen:

• Een droge, harde hoest die klinkt als het gakken van een gans
• Hoestbuien die verergeren bij opwinding, trekken aan de riem of warm weer
• Benauwdheid of versnelde ademhaling, vooral bij inspanning
• Blauwverkleuring van het tandvlees (cyanose) bij ernstige episodes
• Kokhalzen of wurgen, soms verward met braken
• Luidruchtige ademhaling of piepende geluiden
• Verminderde inspanningstolerantie
• Flauwvallen na ernstige hoestbuien in gevorderde gevallen

De symptomen zijn vaak erger overdag en verbeteren in rust. Warmte, vochtigheid, opwinding en lichamelijke inspanning zijn bekende triggers die de hoest uitlokken of verergeren.

Oorzaken en risicofactoren

De primaire oorzaak van tracheacollaps is een degeneratie van het kraakbeen in de tracheale ringen. Het kraakbeen verliest zijn glycosaminoglycanen en chondroïtinesulfaat, waardoor het zacht en slap wordt. Deze degeneratie is grotendeels genetisch bepaald en begint vaak al op jonge leeftijd, hoewel de symptomen meestal pas op middelbare leeftijd optreden.

Kleine en dwerghodenrassen zijn het meest vatbaar. Yorkshire Terriërs, Pomeranians, Chihuahuas, Maltezers en Dwergkeeshonden worden bijzonder vaak getroffen door tracheacollaps.

Overgewicht is een belangrijke verergerende factor, omdat extra vetweefsel rondom de luchtweg de druk op de trachea verhoogt. Daarnaast kunnen chronische luchtwegirritatie door sigarettenrook, allergenen of luchtvervuiling de symptomen verergeren. Het gebruik van een halsband in plaats van een tuigje kan bij gevoelige honden de luchtpijp extra belasten.

Diagnose

De dierenarts stelt de diagnose op basis van de klinische verschijnselen, het ras en aanvullend onderzoek. Röntgenfoto’s van de hals en borstholte zijn het eerste diagnostische hulpmiddel; idealiter worden foto’s gemaakt tijdens zowel in- als uitademing, omdat de collaps afhankelijk van de locatie bij een van beide ademfasen zichtbaar is.

Fluoroscopie (doorlichting) biedt een dynamisch beeld en toont de luchtpijp in beweging, waardoor de collaps beter kan worden beoordeeld. Bronchoscopie, waarbij een kleine camera via de bek in de luchtwegen wordt gebracht, geeft de meest nauwkeurige beoordeling van de ernst en locatie van de collaps. Dit onderzoek wordt onder algehele narcose uitgevoerd.

Behandeling

De behandeling van tracheacollaps bestaat uit een conservatieve (medicamenteuze) aanpak en, in ernstige gevallen, chirurgische interventie. De meeste honden worden eerst conservatief behandeld met hoestonderdrukkers, luchtwegverwijders en ontstekingsremmers. Gewichtsverlies is bij honden met overgewicht een essentieel onderdeel van het behandelplan.

Leefstijlaanpassingen zijn minstens zo belangrijk als medicatie. Vervang de halsband door een tuigje om druk op de luchtpijp te vermijden. Beperk blootstelling aan extreme temperaturen, sigarettenrook en andere luchtwegirritantia. Voorkom overmatige opwinding en pas de beweging aan de conditie van de hond aan.

Bij honden die onvoldoende reageren op conservatieve behandeling kan chirurgische plaatsing van een tracheale stent worden overwogen. Een stent is een klein buisvormig implantaat dat de luchtpijp van binnenuit openhoudt. Hoewel een stent de ademhaling aanzienlijk kan verbeteren, brengt het ook risico’s met zich mee, zoals infectie en migratie van de stent. De beslissing voor een operatie wordt zorgvuldig afgewogen door de dierenarts.

Prognose en preventie

De prognose van tracheacollaps is afhankelijk van de ernst en de reactie op behandeling. Bij milde tot matige gevallen kunnen honden met medicatie en leefstijlaanpassingen een goede kwaliteit van leven behouden. Ernstige gevallen vereisen intensievere behandeling en hebben een minder voorspelbaar verloop. Met een stent kunnen veel honden aanzienlijk verbeteren, hoewel levenslange monitoring noodzakelijk blijft.

Volledige preventie is niet mogelijk vanwege de genetische component. Het handhaven van een gezond gewicht, het gebruik van een tuigje in plaats van een halsband en het vermijden van luchtwegirritantia zijn de belangrijkste maatregelen om de symptomen te beperken en verergering te voorkomen. Fokprogramma’s die tracheacollaps als selectiecriterium meewegen, kunnen op termijn bijdragen aan het verminderen van de aandoening.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.