Selegiline (Anipryl) voor honden
Behandeling van Cushing en cognitief verval
Selegiline, verkocht onder de merknaam Anipryl, is een uniek geneesmiddel voor honden dat wordt gebruikt bij hypofyse-afhankelijk Cushing-syndroom en cognitieve disfunctie bij oudere honden. Het is het enige middel dat voor beide indicaties is goedgekeurd in de veterinaire geneeskunde.
Wat is Selegiline (Anipryl) precies?
Selegiline is een selectieve monoamino-oxidase B (MAO-B) remmer. Het remt het enzym dat dopamine en andere monoaminen in het zenuwstelsel afbreekt. Door MAO-B te remmen stijgen de concentraties van dopamine, fenylethylamine en andere neurotransmitters in de hersenen.
Anipryl is de veterinaire merknaam van selegiline en is speciaal goedgekeurd voor gebruik bij honden in de VS en Canada. In Europa wordt soms het humane preparaat off-label gebruikt. Het medicijn is beschikbaar als tablet en wordt eenmaal daags ’s ochtends gegeven.
Hoe werkt Selegiline bij honden?
Bij hypofyse-afhankelijk Cushing-syndroom (PDH) is de hypothalamus-hypofyse-bijnier as overactief. Selegiline normaliseert de dopaminerge tonus in de hypothalamus, waardoor de overproductie van ACTH (het hormoon dat de bijnier aanstuurt) wordt geremd. Dit leidt tot verlaging van de cortisol productie.
Bij cognitieve disfunctie (vergelijkbaar met de ziekte van Alzheimer bij mensen) zijn de dopamine-niveaus verlaagd en neemt de oxidatieve stress in de hersenen toe. Selegiline verhoogt de dopamineconcentratie, heeft antioxidatieve eigenschappen en beschermt neuronen tegen degeneratie. Dit verbetert cognitieve functies zoals oriëntatie, slaap-waakritme en sociale interactie bij oudere honden.
Wanneer schrijft de dierenarts Selegiline voor?
- Hypofyse-afhankelijk hyperadrenocorticisme (PDH/Cushing): Verlaagt ACTH-productie en cortisol via centraal werkingsmechanisme. Minder effectief dan trilostaan of mitotaan, maar heeft minder bijwerkingen.
- Canine Cognitieve Disfunctie Syndroom (CDS): Bij oudere honden met desoriëntatie, nacht-waakproblemen, verminderde herkenning en veranderd sociaal gedrag.
- Angst en gedragsproblemen bij oudere honden: Soms off-label ingezet als aanvulling op gedragstherapie.
Wat is de juiste dosering?
De startdosis voor honden is 1 mg per kilogram lichaamsgewicht, eenmaal per dag ’s ochtends. Na 2 maanden kan de dosis worden verhoogd naar 2 mg per kilogram als de respons onvoldoende is. De tablet wordt altijd ’s ochtends gegeven — ’s avonds doseren kan leiden tot slapeloosheid vanwege de stimulerende werking.
Geef de tablet bij voorkeur nuchter of met een kleine hoeveelheid voedsel. Het effect bij Cushing wordt na 1 tot 2 maanden beoordeeld. Bij cognitieve disfunctie kan verbetering langer op zich laten wachten — geef het middel minimaal 1 maand de kans.
Welke bijwerkingen kan Selegiline geven?
- Verlies van eetlust: Mild en doorgaans tijdelijk bij de start van de behandeling.
- Braken en diarree: Soms in de eerste weken, vermindert doorgaans na gewenning.
- Rusteloosheid of hyperactiviteit: Stimulerende werking kan sommige honden onrustiger maken, met name bij avonddosering.
- Desoriëntatie of verwardheid: Paradoxaal maar zeldzaam; meld dit aan de dierenarts.
- Verminderde respons op pijnstillers: MAO-remming kan de werking van opiaten beïnvloeden.
Kan Selegiline samen met andere medicijnen?
- Tricyclische antidepressiva en SSRI’s: Gevaarlijke combinatie — risico op serotoninesyndroom. Minimaal 14 dagen wachttijd na stoppen van SSRI’s.
- Tramadol en meperidine: Levensgevaarlijke interactie mogelijk; nooit combineren met MAO-remmers.
- Andere Cushing-middelen (trilostaan, mitotaan): Niet gelijktijdig gebruiken zonder veterinaire begeleiding.
- Ephedrine en sympathicomimetica: Verhoogd risico op hoge bloeddruk en aritmieën.
Selegiline is een MAO-remmer. Vertel iedere dierenarts die je hond behandelt dat hij selegiline gebruikt — ook voor routinematige ingrepen onder narcose. Bepaalde pijnstillers en anesthetica zijn gevaarlijk in combinatie met MAO-remmers.
Waar moet je op letten bij gebruik?
Geef selegiline altijd ’s ochtends om slapeloosheid te vermijden. Houd bij of er gedragsveranderingen optreden bij honden met cognitieve disfunctie — documenteer slaappatroon, sociale interactie en oriëntatie om de effectiviteit te beoordelen. Bij honden met Cushing zijn periodieke cortisol- en ACTH-metingen nodig.
Bewaar de tabletten op kamertemperatuur, droog en buiten bereik van kinderen. Stop nooit abrupt maar bouw af in overleg met de dierenarts. Informeer elk zorgprofessional altijd dat je hond een MAO-remmer gebruikt.
Veelgestelde vragen over Selegiline (Anipryl) voor honden
Is selegiline de beste behandeling voor Cushing bij honden?
Selegiline is minder krachtig dan trilostaan of mitotaan bij Cushing, maar heeft ook minder risico op bijwerkingen. Het is een goede eerste keuze bij milde gevallen of bij honden die de zwaardere middelen niet verdragen. De dierenarts bespreekt welke optie het beste past bij jouw hond.
Hoe merk ik dat selegiline werkt bij cognitieve disfunctie?
Verbeteringen zijn subtiel maar merkbaar: de hond slaapt beter door de nacht, herkent je beter, is minder verward in bekende omgevingen en vertoont meer interesse in spel en interactie. Houd een dagboek bij om patronen te herkennen. Effect is doorgaans merkbaar na 4 tot 8 weken.
Kan ik selegiline stoppen als mijn hond er niet beter van wordt?
Ja, in overleg met de dierenarts kan worden besloten de behandeling te staken als er na 2 maanden geen verbetering is. Abrupt stoppen is bij selegiline minder risicovol dan bij sommige andere medicijnen, maar het is altijd verstandig om de dierenarts te betrekken bij de beslissing.
Mag mijn hond die selegiline gebruikt worden verdoofd?
Ja, maar informeer de dierenarts en de anesthesioloog altijd vooraf. MAO-remmers beïnvloeden de werking van bepaalde anesthetica en pijnstillers. De dierenarts past het anesthesieprotocol aan. In sommige gevallen wordt aanbevolen selegiline tijdelijk te stoppen voor electieve ingrepen.
Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts voordat je medicatie bij je hond start of wijzigt.
Meer over hondenmedicatie
Ontdek andere veelgebruikte medicijnen voor honden.