Osteomyelitis bij honden

Wat is osteomyelitis?

Osteomyelitis is een ontsteking van het bot en het beenmerg, meestal veroorzaakt door een bacteriële infectie. De bacteriën kunnen het bot bereiken via een open wond, een chirurgische ingreep, een bijtwond of via de bloedbaan vanuit een infectiehaard elders in het lichaam.

De ontsteking kan acuut of chronisch verlopen. Bij acute osteomyelitis ontstaat de infectie plotseling en veroorzaakt hevige klachten. Chronische osteomyelitis ontwikkelt zich langzamer en kan maanden tot jaren aanhouden, met perioden van verergering en verbetering.

Osteomyelitis kan elk bot in het lichaam treffen, maar wordt bij honden het vaakst gezien in de lange pijpbeenderen van de ledematen. Zonder adequate behandeling kan de infectie het bot ernstig beschadigen en in zeldzame gevallen levensbedreigend worden.

Symptomen van osteomyelitis

De symptomen van osteomyelitis variëren afhankelijk van de ernst en het verloop van de infectie. De volgende klachten kunnen wijzen op een botontsteking:

• Manklopen: de hond mankt duidelijk aan het aangedane been en belast het zo min mogelijk.
• Zwelling en warmte: het gebied rond het geïnfecteerde bot is gezwollen, warm en pijnlijk.
• Koorts: een verhoogde lichaamstemperatuur, met name bij acute osteomyelitis.
• Lethargie: de hond is lusteloos en heeft minder energie dan normaal.
• Verlies van eetlust: de hond eet minder of weigert voedsel door de algemene malaise.
• Drainerende fistel: bij chronische osteomyelitis kan een fistelgang ontstaan waaruit pus of wondvocht naar buiten treedt.
• Spierverlies: de spieren rond het aangedane been nemen af door verminderd gebruik.
• Instabiliteit van het been: in ernstige gevallen kan het bot zodanig verzwakt zijn dat het risico op een breuk toeneemt.

Osteomyelitis vereist altijd veterinaire behandeling. Uitstel van behandeling vergroot het risico op chronische infectie en botschade.

Oorzaken en risicofactoren

De meest voorkomende oorzaak van osteomyelitis bij honden is een bacteriële infectie met Staphylococcus of Streptococcus. De bacteriën bereiken het bot meestal via een directe route: open fracturen, bijtwonden, chirurgische ingrepen (met name botoperaties met implantaten) of diepe wonden die tot het bot reiken.

Hematogene osteomyelitis, waarbij de bacteriën via de bloedbaan het bot bereiken, komt minder vaak voor maar wordt met name gezien bij jonge honden. Grote, actieve rassen zoals de Labrador Retriever, de Golden Retriever en de Deutsche Dog lopen door hun actieve levensstijl een iets hoger risico op traumatische osteomyelitis.

Risicofactoren zijn onder meer een verzwakt immuunsysteem, diabetes mellitus, langdurig gebruik van immunosuppressiva en de aanwezigheid van orthopedische implantaten. Schimmelinfecties, zoals coccidioidomycose of blastomycose, kunnen eveneens osteomyelitis veroorzaken, met name in endemische gebieden.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van klinisch onderzoek, beeldvorming en laboratoriumonderzoek. Röntgenfoto’s tonen bij acute osteomyelitis aanvankelijk subtiele veranderingen, zoals weke-delenzwelling, maar naarmate de infectie vordert worden botafbraak, periostale reacties en sequestervorming (afgestorven botstukjes) zichtbaar.

Een bacteriële kweek van botweefsel of fistelafloed is essentieel om de verwekker te identificeren en het juiste antibioticum te selecteren. Bloedonderzoek toont vaak verhoogde ontstekingswaarden. In complexe gevallen kan een CT-scan of MRI meer detail bieden over de omvang van de infectie en eventuele botschade.

Behandeling

De behandeling van osteomyelitis bestaat uit een combinatie van langdurige antibiotische therapie en, in veel gevallen, chirurgisch ingrijpen. Antibiotica worden minimaal vier tot zes weken gegeven, vaak langer bij chronische infecties. De keuze van het antibioticum is gebaseerd op de kweek en het gevoeligheidsprofiel van de bacterie.

Chirurgie is noodzakelijk wanneer er dood botweefsel (sequesters), geïnfecteerde implantaten of abcessen aanwezig zijn. Tijdens de operatie wordt het dode weefsel verwijderd (debridement), worden abcessen gedraineerd en worden eventueel geïnfecteerde implantaten verwijderd. In sommige gevallen worden lokale antibioticakralen in de wond geplaatst.

Bij ernstige botschade kan reconstructieve chirurgie nodig zijn, inclusief bottransplantatie of externe fixatie om het bot te stabiliseren. Pijnbestrijding en ondersteunende zorg zijn gedurende het hele behandeltraject van groot belang. Fysiotherapie helpt bij het behoud van spiermassa en gewrichtsfunctie tijdens het herstel.

Prognose en preventie

De prognose van osteomyelitis hangt af van de ernst, het verloop en de tijdigheid van de behandeling. Acute osteomyelitis die snel en adequaat wordt behandeld, heeft een goede prognose. Chronische osteomyelitis is lastiger te genezen en kan maanden van behandeling vereisen, met een risico op terugkeer.

Preventie richt zich op het voorkomen van infecties na chirurgische ingrepen en het adequaat behandelen van wonden. Zorg ervoor dat bijtwonden en diepe snijwonden altijd door een dierenarts worden beoordeeld en behandeld. Na orthopedische operaties is het belangrijk om de wond goed te monitoren op tekenen van infectie en de voorgeschreven antibioticakuur volledig af te maken.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.