Hemoabdomen bij honden

Wat is hemoabdomen?

Hemoabdomen is de medische term voor vrij bloed in de buikholte. Dit is een potentieel levensbedreigende toestand die onmiddellijke veterinaire aandacht vereist. Het bloed kan afkomstig zijn van een gescheurde tumor, een gerupteerd orgaan, trauma of een stollingsstoornis.

Bij honden is hemoabdomen een relatief veelvoorkomend spoedgeval, vooral bij middelbare tot oudere honden. De meest voorkomende oorzaak is een gescheurd hemangiosarcoom van de milt, maar ook miltruptuur door andere oorzaken, levertumoren, bijniertumoren en trauma kunnen een hemoabdomen veroorzaken. De ernst van het bloedverlies bepaalt of de toestand direct levensbedreigend is.

Symptomen van hemoabdomen

De symptomen treden vaak plotseling op en verergeren naarmate het bloedverlies toeneemt. In sommige gevallen is een chronisch, langzaam sluimerend hemoabdomen aanwezig met minder dramatische verschijnselen.

• Plotselinge zwakte of collaps: de hond zakt plotseling door de poten en kan niet meer staan.
• Bleke slijmvliezen: het tandvlees is opvallend bleek of wit door bloedverlies.
• Snelle hartslag (tachycardie): het hart probeert het verminderde bloedvolume te compenseren.
• Versnelde ademhaling: oppervlakkige, snelle ademhaling door shock en zuurstoftekort.
• Opgezette buik: de buik zwelt zichtbaar op door de bloedophoping.
• Koude ledematen: de poten en oren voelen koud aan door gecentraliseerde bloedcirculatie.
• Rusteloosheid gevolgd door lusteloosheid: de hond is eerst onrustig en wordt daarna toenemend apathisch.
• Verlengde capillaire vultijd: wanneer je op het tandvlees drukt, keert de roze kleur traag terug (langer dan twee seconden).

Een hond die plotseling zwak wordt met bleke slijmvliezen en een gezwollen buik heeft onmiddellijke spoedzorg nodig. Elk moment telt.

Oorzaken en risicofactoren

De meest voorkomende oorzaak van hemoabdomen bij honden is een gescheurd hemangiosarcoom van de milt. Dit agressieve bloedvattumor komt het vaakst voor bij de Duitse Herder, Golden Retriever en Labrador Retriever. Goedaardige milttumoren (hemangioom, hematoom) kunnen eveneens scheuren en een hemoabdomen veroorzaken.

Andere oorzaken zijn levertumoren, bijniertumoren, trauma (aanrijdingen, valpartijen, bijtincidenten), stollingsstoornissen (rattengifvergiftiging, trombocytopenie, DIC) en een spontaan geruptureerd bloedvat. Bij jonge honden is trauma de meest waarschijnlijke oorzaak, terwijl bij oudere honden tumoren domineren.

Honden die anticoagulantia (bloedverdunners) gebruiken of die per ongeluk rattengif hebben ingenomen, lopen een verhoogd risico op spontane bloedingen. Er is geen geslachtspredispositie, hoewel sommige studies een lichte voorkeur bij reuen rapporteren.

Diagnose

De diagnose wordt snel gesteld via echografie van de buik (FAST-scan), die vrij vocht in de buikholte aantoont. Een buikpunctie (abdominocentese) bevestigt de aanwezigheid van bloed; het vocht stolt doorgaans niet, wat het onderscheidt van een verse punctie van een bloedvat. De PCV (packed cell volume) van het buikvocht wordt vergeleken met die van perifeer bloed.

Aanvullend onderzoek omvat volledig bloedonderzoek (hematocriet, trombocyten, stollingstijden), echografie van de buikorganen om de bron van de bloeding te identificeren, en röntgenfoto’s van de longen om uitzaaiingen uit te sluiten. Bij verdenking op een stollingsstoornis worden specifieke stollingstests uitgevoerd. De diagnostiek wordt parallel aan de stabilisatie uitgevoerd om geen kostbare tijd te verliezen.

Behandeling

De eerste prioriteit is het stabiliseren van de patiënt. Intraveneuze vloeistoftherapie wordt gestart om het circulerend volume te herstellen. Bij ernstig bloedverlies zijn bloedtransfusies noodzakelijk. De bloeddruk en hartfrequentie worden continu gemonitord. Een buikwindel (abdominal wrap) kan worden aangebracht om tegendruk te bieden en de bloeding tijdelijk te vertragen.

Zodra de hond voldoende gestabiliseerd is, wordt de bron van de bloeding chirurgisch aangepakt. Bij een miltmassa is splenectomie (verwijdering van de milt) de standaardbehandeling. Het verwijderde weefsel wordt altijd opgestuurd voor histopathologisch onderzoek om vast te stellen of het om een goedaardig of kwaadaardig gezwel gaat. Bij een stollingsstoornis is de behandeling gericht op het herstellen van de stolling, bijvoorbeeld met vitamine K1 bij rattengifvergiftiging.

Postoperatief wordt de hond nauwlettend bewaakt op tekenen van hernieuwde bloeding, ritmestoornissen (veelvoorkomend na splenectomie) en orgaanfalen. Afhankelijk van de histopathologische uitslag wordt een aanvullend behandelplan opgesteld, inclusief chemotherapie bij kwaadaardige tumoren.

Prognose en preventie

De prognose hangt sterk af van de onderliggende oorzaak. Bij een goedaardige miltmassa of een trauma-gerelateerd hemoabdomen is de prognose na succesvolle chirurgie goed. Bij hemangiosarcoom is de prognose ongunstig, met een mediane overlevingstijd van enkele weken tot maanden, zelfs met chirurgie en chemotherapie. Bij een stollingsstoornis door rattengifvergiftiging is de prognose goed als de behandeling tijdig wordt gestart.

Preventie is beperkt voor tumor-gerelateerd hemoabdomen. Eigenaren van risicorassen wordt geadviseerd om alert te zijn op subtiele veranderingen zoals verminderde energie en bleke slijmvliezen. Het veilig opbergen van rattengif en het voorkomen van trauma verlagen het risico op andere oorzaken van hemoabdomen. Bij een plotselinge collaps is de snelheid waarmee je de dierenarts bereikt bepalend voor de uitkomst.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.