Kaakfracturen bij honden

Wat zijn kaakfracturen?

Een kaakfractuur is een breuk in de bovenkaak (maxilla) of onderkaak (mandibula) van de hond. De onderkaak bestaat uit twee helften die vooraan bij de kin (symphysis) met bindweefsel verbonden zijn. Breuken komen het vaakst voor in de onderkaak, met name ter hoogte van de hoektanden of de premolaren, waar het bot relatief dun is.

Kaakfracturen variëren van eenvoudige haarscheuren tot complexe, vergruisde breuken met verplaatsing van botfragmenten. Omdat de kaak essentieel is voor eten, drinken en ademhaling, vereist elke kaakbreuk serieuze aandacht en vakkundige behandeling.

De genezing van kaakfracturen bij honden is over het algemeen goed, mits de breuk correct wordt gestabiliseerd en de hond adequate nazorg krijgt. De rijke bloedvoorziening van het kaakgebied bevordert het genezingsproces.

Symptomen van een kaakfractuur

De symptomen zijn doorgaans helder en direct zichtbaar na het trauma:

• Scheefstand van de kaak: de bek sluit niet goed of de kaken staan zichtbaar uit lijn.
• Niet kunnen eten: de hond weigert voedsel of laat het uit de bek vallen bij pogingen om te kauwen.
• Overmatig kwijlen: bloederig speeksel of grote hoeveelheden kwijl die uit de bek druipen.
• Zwelling van het gezicht: een zichtbare verdikking aan de aangedane zijde van de kaak.
• Pijn bij aanraking: de hond reageert heftig als je de snuit of kaak aanraakt.
• Losse of ontbrekende tanden: tanden die los zitten, verschoven zijn of ontbreken in het breukgebied.
• Bloeding uit de bek: bloed dat uit de bek, neus of tandvlees komt.
• Crepitatie: een knarsend gevoel bij het bewegen van de kaakdelen, veroorzaakt door botfragmenten die over elkaar schuiven.

Bij een bovenkaakbreuk kan er ook bloeding uit de neus optreden en kunnen de ogen gezwollen zijn. Bij vermoeden van een kaakfractuur is het belangrijk om de hond niet te laten eten en zo snel mogelijk naar de dierenarts te gaan.

Oorzaken en risicofactoren

De meeste kaakfracturen ontstaan door trauma: aanrijdingen met auto’s, vallen van hoogte, schoppen of bijtwonden van andere honden. Verkeersongelukken zijn de meest voorkomende oorzaak en veroorzaken vaak meervoudige breuken in combinatie met ander letsel.

Bij kleine rassen zoals de Chihuahua, Yorkshire Terriër en Maltezer is de onderkaak proportioneel dunner en kwetsbaarder. Deze rassen hebben bovendien vaker last van ernstig tandverlies en parodontitis, waardoor het kaakbot verzwakt en al bij minimaal trauma kan breken.

Pathologische fracturen (breuken door verzwakt bot) komen voor bij honden met ernstige parodontitis, bottumoren of metabole botziekten. Bij oudere honden met langdurig onbehandelde gebitsklachten kan het kaakbot zo verzwakt zijn dat een simpele kauwbeweging of een val van lage hoogte al een breuk veroorzaakt.

Diagnose

De dierenarts voert een voorzichtig mondonderzoek uit, vaak onder sedatie of narcose om de hond geen onnodige pijn te bezorgen. Röntgenfoto’s van de kaak bevestigen de diagnose en tonen de exacte locatie, het type breuk en de mate van verplaatsing.

Bij complexe fracturen of wanneer een tumor wordt vermoed, is een CT-scan waardevoller dan standaard röntgenfoto’s, omdat deze driedimensionaal inzicht geeft. Bloedonderzoek wordt uitgevoerd om de algehele gezondheid te beoordelen, vooral als er sprake is van meervoudig trauma. De dierenarts controleert ook op bijkomend letsel aan de tong, het gehemelte en de luchtwegen.

Behandeling

De behandeling hangt af van het type en de locatie van de breuk. Het doel is altijd het herstellen van een functionele beet (occlusie), zodat de hond weer normaal kan eten. Eenvoudige breuken zonder verplaatsing kunnen soms conservatief worden behandeld met een muilkorf of tape-muzzle die de kaken stabiliseert.

Complexere breuken vereisen chirurgische stabilisatie. Veelgebruikte technieken zijn cerclagedraden (die rond de tanden worden gespannen), externe fixatoren (pinnen die door het bot steken en extern worden verbonden), miniplaatjes met schroeven en interdentale draadligaturen met composiet. De keuze hangt af van de locatie, het aantal fragmenten en de beschikbare tanden.

Na de ingreep krijgt de hond zachte voeding of sondevoeding gedurende vier tot acht weken, afhankelijk van het genezingsproces. Pijnbestrijding en antibiotica zijn standaard onderdeel van de nazorg. Kauwspeelgoed en harde brokken zijn uit den boze tot het bot volledig genezen is. Controle-röntgenfoto’s bevestigen wanneer het fixatiemateriaal kan worden verwijderd.

Prognose en preventie

De prognose is bij de meeste kaakfracturen goed, mits de breuk adequaat wordt behandeld. Eenvoudige fracturen genezen doorgaans binnen vier tot zes weken. Complexe, open of geïnfecteerde fracturen hebben een langere hersteltijd en een iets ongunstiger prognose. Bij pathologische fracturen door tumoren hangt de prognose af van het type tumor.

Preventie richt zich op het voorkomen van trauma: houd je hond aangelijnd bij drukke wegen, vermijd gevaarlijke speelsituaties en bewaak interacties met andere honden. Besteed aandacht aan de gebitsgezondheid van je hond; regelmatige gebitscontroles en tandenpoetsen voorkomen parodontitis en het daarmee gepaard gaande botverlies. Bij kleine rassen is extra aandacht voor het gebit essentieel.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.