Ringworm bij honden

Wat is ringworm?

Ringworm wordt veroorzaakt door dermatofyten, schimmels die zich voeden met keratine in de huid, haren en nagels. Bij honden zijn Microsporum canis, Microsporum gypseum en Trichophyton mentagrophytes de meest voorkomende verwekkers. De schimmel dringt de haarschacht binnen, verzwakt deze en veroorzaakt haaruitval.

De besmetting vindt plaats via direct contact met een besmet dier, besmet materiaal (borstels, dekens, halsbanden) of een besmette omgeving. Schimmelsporen kunnen maanden tot jaren in de omgeving overleven, wat sanering van de leefomgeving een belangrijk onderdeel van de behandeling maakt.

Niet alle honden die in contact komen met dermatofyten ontwikkelen klinische symptomen. Een gezond immuunsysteem kan de infectie vaak onderdrukken. Jonge, oude of immuungecompromitteerde honden zijn het meest vatbaar voor klinische ziekte.

Symptomen van ringworm

De klassieke presentatie zijn ronde, kale plekken met schilferige randen, maar ringworm kan zich bij honden zeer wisselend presenteren.

• Ronde kale plekken: kenmerkende cirkelvormige haarverliesgebieden met schilferige randen
• Schilferige, korstachtige huid: de aangedane huid schilfert en vormt korstjes
• Roodheid en ontsteking: de huid onder de kale plekken kan rood en geïrriteerd zijn
• Afgebroken haren: haren die vlak boven de huid afbreken en een gestoppeld uiterlijk geven
• Jeuk: wisselend aanwezig; sommige honden jeuken hevig, andere nauwelijks
• Nagelafwijkingen: brokkelige, misvormde nagels bij betrokkenheid van het nagelbed
• Donkere verkleuring: hyperpigmentatie van de huid bij chronische infectie
• Puistjes en papels: kleine bultjes op de huid, soms geassocieerd met een kerion (heftige ontstekingsreactie)

Niet elke kale plek is ringworm, en niet elke ringworminfectie toont de klassieke ringen. Laat verdachte huidafwijkingen altijd door de dierenarts beoordelen.

Oorzaken en risicofactoren

De besmetting vindt plaats via contact met besmette haren en schimmelsporen. Kennels, asielen, fokkerijen en andere omgevingen met veel honden bij elkaar vergemakkelijken de verspreiding. Besmette borstels, dekens, transportboxen en meubilair zijn belangrijke bronnen van indirecte overdracht.

Jonge honden (puppy’s), oudere honden en honden met een verzwakt immuunsysteem zijn het meest vatbaar. Langdurig gebruik van corticosteroïden of immunosuppressiva verlaagt de weerstand tegen schimmelinfecties. Warme, vochtige klimaatomstandigheden bevorderen schimmelgroei.

Hoewel alle rassen ringworm kunnen krijgen, worden de Jack Russell terriër, Golden Retriever, Labrador Retriever en de Cavalier King Charles in de praktijk regelmatig gezien. Rassen met een dichte, lange vacht kunnen een omgeving bieden die schimmelgroei bevordert.

Diagnose

De Wood’s lamp (ultraviolet licht) laat ongeveer 50% van de Microsporum canis infecties fluoresceren met een appelgroene kleur. Een negatieve Wood’s lamp sluit ringworm niet uit. Trichografie (microscopisch onderzoek van haren) kan schimmelsporen en aangetaste haarschachten aantonen.

De gouden standaard is een schimmelkweek op DTM (Dermatophyte Test Medium) of Sabouraud-agar, die twee tot drie weken nodig heeft om een definitief resultaat te geven. PCR diagnostiek biedt een sneller resultaat en is steeds vaker beschikbaar. Een huidbiopsie wordt overwogen bij atypische presentaties of wanneer andere testen geen uitsluitsel geven.

Behandeling

De behandeling combineert systemische antifungale therapie met lokale behandeling en omgevingssanering. Systemische middelen zoals itraconazol, ketoconazol of terbinafine doden de schimmel van binnenuit. De behandeling duurt doorgaans zes tot acht weken en wordt voortgezet tot minimaal twee negatieve kweken zijn behaald.

Lokale therapie met enilconazol of chloorhexidine/miconazol shampoo vermindert de verspreiding van sporen en verkort de besmettelijke periode. Het knippen van de vacht rond de laesies wordt bij uitgebreide infecties aanbevolen om de lokale behandeling effectiever te maken.

Omgevingssanering is cruciaal om herinfectie te voorkomen. Was beddengoed, dekens en speelgoed op hoge temperatuur. Stofzuig dagelijks en desinfecteer oppervlakken met een verdunde chlooroplossing. Besmette borstels en kammen moeten worden weggegooid of grondig gedesinfecteerd. Houd aangedane honden gescheiden van andere huisdieren en wees alert op eventuele huidlaesies bij gezinsleden.

Prognose en preventie

De prognose is goed met adequate behandeling. De meeste honden genezen volledig binnen zes tot twaalf weken. Gezonde volwassen honden kunnen de infectie soms ook zonder behandeling overwinnen, hoewel dit niet wordt aanbevolen vanwege het besmettingsrisico voor andere dieren en mensen.

Preventie omvat goede hygiëne, het isoleren van besmette dieren en het vermijden van gedeeld groomermateriaal. Nieuwe honden in een huishouden dienen bij voorkeur eerst te worden gescreend. Houd het immuunsysteem van je hond sterk met een uitgebalanceerd dieet en voorkom langdurige stress. Bij het eerste teken van kale plekken of schilferige huid, raadpleeg direct je dierenarts.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.