Demodicose bij honden

Wat is demodicose?

Demodicose is een huidziekte die wordt veroorzaakt door een overmatige vermenigvuldiging van Demodex-mijten in de haarfollikels en talgklieren. De Demodex canis is de meest voorkomende soort bij honden. Deze microscopisch kleine mijten worden in de eerste levensdagen overgedragen van moeder op puppy tijdens het zogen en zijn bij vrijwel alle honden in kleine aantallen aanwezig zonder klachten te veroorzaken.

Problemen ontstaan wanneer het immuunsysteem de mijtenpopulatie niet meer onder controle kan houden. De mijten vermenigvuldigen zich dan explosief, wat leidt tot ontstekingsreacties in de huid. Er bestaan twee vormen: lokale demodicose (beperkt tot enkele kale plekjes) en gegeneraliseerde demodicose (uitgebreide aantasting van grote delen van het lichaam).

Het is belangrijk te weten dat demodicose niet besmettelijk is voor andere volwassen honden of voor mensen. De overdracht vindt uitsluitend plaats van moeder op pasgeboren puppy’s door direct huidcontact.

Symptomen van demodicose

De verschijnselen variëren sterk afhankelijk van de vorm en ernst van de aandoening. De volgende symptomen komen het meest voor:

• Kale plekken: ronde, haarloos plekjes, meestal op de kop, rond de ogen en op de voorpoten.
• Roodheid en schilfering: de kale huid is vaak rood, geïrriteerd en vertoont fijne schilfers.
• Comedonen (mee-eters): donkere puntjes in de huid door verstopping van de haarfollikels met mijten en talg.
• Pustels en korsten: bij secundaire bacteriële infectie ontstaan puistjes die openbreken en korsten vormen.
• Jeuk: milde demodicose veroorzaakt weinig jeuk, maar bij secundaire infecties kan de jeuk hevig worden.
• Verdikking van de huid: bij chronische gevallen wordt de huid dikker, donkerder gekleurd en leerachtig.
• Opgezwollen poten: demodicose van de poten (pododermatitis) veroorzaakt pijnlijke zwellingen tussen de tenen.
• Algehele malaise: bij ernstige gegeneraliseerde demodicose kan de hond koorts, lusteloosheid en verminderde eetlust vertonen.

Lokale demodicose geneest bij jonge honden vaak spontaan, maar gegeneraliseerde demodicose vereist altijd veterinaire behandeling.

Oorzaken en risicofactoren

De onderliggende oorzaak van demodicose is een tekortschietende immuunrespons tegen de Demodex-mijt. Bij jonge honden (onder de achttien maanden) is het immuunsysteem nog niet volledig ontwikkeld, wat verklaart waarom demodicose het vaakst bij pups en jonge honden voorkomt. Bij oudere honden wijst het ontstaan van demodicose vaak op een onderliggend gezondheidsprobleem dat het immuunsysteem verzwakt, zoals kanker, cushing of hypothyreoïdie.

Bepaalde rassen zijn genetisch vatbaarder voor demodicose. Shar Pei’s, Engelse Bulldogs, Staffordshire Bull Terriërs, Dobermanns en Dwergpinschers worden relatief vaker getroffen. De erfelijke aanleg betreft niet de mijt zelf, maar de immuunrespons die de mijtenpopulatie moet reguleren.

Stress, slechte voeding, chirurgische ingrepen en het gebruik van immuunonderdrukkende medicijnen kunnen demodicose uitlokken of verergeren. Bij teven kan de hormonale verandering rond de loopsheid een opflakkering veroorzaken.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld door middel van een diepe huidafkrabbing (skin scraping). De dierenarts schraapt met een scalpelmes over de aangedane huid totdat er een kleine bloeding optreedt, waardoor de mijten uit de haarfollikels worden losgemaakt. Het materiaal wordt onder de microscoop bekeken, waar de sigaarvormige Demodex-mijten, eitjes en larven goed te herkennen zijn.

Bij moeilijk bereikbare plekken, zoals de poten, kan een huidbiopt of trichogram (plukken van haren voor microscopisch onderzoek) uitkomst bieden. Bij oudere honden met nieuw ontstane demodicose zal de dierenarts aanvullend bloedonderzoek en soms beeldvorming uitvoeren om een onderliggende oorzaak op te sporen.

Behandeling

De behandeling van demodicose is de afgelopen jaren sterk verbeterd door de komst van isoxazolinederivaten, een nieuwe generatie antiparasitaire middelen. Middelen zoals fluralaner (Bravecto), afoxolaner (NexGard) en sarolaner (Simparica) worden tegenwoordig als eerstekeuzebehandeling ingezet. Deze middelen worden oraal toegediend en doden de Demodex-mijten zeer effectief.

Bij secundaire bacteriële huidinfecties worden antibiotica voorgeschreven, vaak voor een periode van vier tot zes weken. Medicinale shampoos met benzoylperoxide of chloorhexidine helpen de huid te reinigen en de genezing te bevorderen. De behandeling wordt voortgezet tot minimaal twee opeenvolgende huidafkrabbingen, met een maand tussentijd, negatief zijn voor mijten.

Oudere behandelmethoden zoals ivermectine-kuren en amitraz-dips worden nog incidenteel gebruikt, maar hebben meer bijwerkingen en zijn grotendeels vervangen door de modernere middelen. Bij oudere honden wordt tegelijkertijd de onderliggende oorzaak behandeld. Een goed voedingsplan en stressreductie ondersteunen het herstel van het immuunsysteem.

Prognose en preventie

De prognose voor lokale demodicose bij jonge honden is uitstekend; de meeste gevallen genezen spontaan of met minimale behandeling. Gegeneraliseerde demodicose vereist een langere behandeling van enkele maanden, maar met de huidige middelen is de prognose goed. Bij oudere honden hangt de prognose sterk af van de onderliggende aandoening die het immuunsysteem verzwakt.

Preventie richt zich vooral op verantwoord fokken. Honden die gegeneraliseerde demodicose hebben doorgemaakt, dragen waarschijnlijk een erfelijke aanleg voor een verminderde immuunrespons en worden daarom afgeraden voor de fok. Verder dragen een gezonde voeding, regelmatige beweging, stressbeperking en het vermijden van onnodige immuunonderdrukkende medicijnen bij aan een weerbaar immuunsysteem.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.