Plaveiselcelcarcinoom bij honden

Wat is plaveiselcelcarcinoom?

Plaveiselcelcarcinoom (PCC) is de tweede meest voorkomende huidtumor bij honden. De tumor ontstaat door kwaadaardige ontaarding van keratinocyten, de cellen die de opperhuid (epidermis) opbouwen. PCC kan zich manifesteren als een huidlaesie, een mondholtetumor of een nagelbedtumor, elk met eigen kenmerken en gedrag.

Cutaan PCC (op de huid) wordt sterk geassocieerd met chronische blootstelling aan ultraviolette straling en treft vooral lichtgepigmenteerde huidgebieden. Oraal PCC (in de mond) is de meest voorkomende mondtumor bij honden en gedraagt zich agressiever, met invasieve groei in het kaakbot. Subunguaal PCC (onder de nagel) presenteert zich als een pijnlijke zwelling aan een teen.

Hoewel PCC lokaal invasief groeit, metastaseert de cutane vorm relatief zelden. De orale en subunguale vormen hebben een hogere kans op uitzaaiing naar lymfeklieren en longen.

Symptomen van plaveiselcelcarcinoom

De symptomen hangen sterk af van de locatie van de tumor. Vroegtijdige herkenning verbetert de behandelmogelijkheden aanzienlijk.

• Niet genezend wondje op de huid: een korstachtige laesie die niet geneest ondanks verzorging
• Verheven, bloemkoolachtig gezwel: een hobbelig, soms bloedend uitsteeksel op de huid
• Zwelling aan een teen: pijnlijke verdikking met nageluitval bij subunguale vorm
• Moeite met eten: kwijlen, bloeding uit de mond en moeilijk slikken bij orale tumoren
• Gewichtsverlies: afvallen door verminderde voedselinname bij mondtumoren
• Kreupelheid: manken aan een poot bij nagelbedtumoren
• Onaangename geur: rottende geur uit de mond bij ulcererende orale tumoren
• Vergrote lymfeklieren: gezwollen klieren in de buurt van de tumor bij gevorderde ziekte

Elk huidletsel dat na twee weken niet geneest, verdient beoordeling door de dierenarts. Vroegtijdige diagnostiek maakt het verschil tussen een eenvoudige en een complexe behandeling.

Oorzaken en risicofactoren

Chronische blootstelling aan ultraviolet licht is de belangrijkste risicofactor voor cutaan PCC. Honden met lichte of niet-gepigmenteerde huid die veel tijd in de zon doorbrengen, zijn het meest kwetsbaar. De neus, buik en binnenkant van de dijen zijn favoriete locaties.

Lichtgekleurde rassen zoals de Dalmatiër, Beagle en Staffordshire Bull Terriër hebben een verhoogd risico op cutaan PCC. Voor de orale vorm worden grote, donkergepigmenteerde rassen vaker getroffen. De subunguale vorm komt relatief vaker voor bij de Rottweiler, Labrador Retriever en Poedel.

Chronische irritatie en ontsteking van huid of slijmvliezen worden beschouwd als bijdragende factoren. Bij orale PCC is er mogelijk een verband met chronische tandvleesontsteking. De meeste patiënten zijn ouder dan 8 jaar bij diagnose.

Diagnose

Fijne naaldaspiratie (FNA) van het gezwel levert meestal voldoende cellen op voor een vermoedelijke diagnose. Een incisionele of excisionele biopsie met histopathologisch onderzoek bevestigt het tumortype en de mate van kwaadaardigheid (gradering). Bij nagelbedtumoren worden röntgenfoto’s van de aangedane teen gemaakt om botinvasie te beoordelen.

Stagering (het vaststellen van de uitbreiding) omvat punctie van regionale lymfeklieren, röntgenfoto’s van de borstkas en eventueel een CT-scan. Bij orale tumoren is een CT-scan van de kop essentieel om de mate van botinvasie te bepalen en de chirurgische planning te optimaliseren.

Behandeling

Chirurgische verwijdering met ruime marges is de voorkeursbehandeling voor alle vormen van PCC. Bij cutane tumoren volstaat vaak een brede excisie. Bij nagelbedtumoren wordt amputatie van de aangedane teen uitgevoerd, wat door de meeste honden uitstekend wordt verdragen.

Orale PCC vereist vaak ingrijpender chirurgie, waaronder gedeeltelijke verwijdering van de boven- of onderkaak (maxillectomie of mandibulectomie). Hoewel dit ingrijpend klinkt, functioneren de meeste honden verrassend goed na dergelijke operaties. Bestraling kan worden ingezet als aanvullende therapie of als primaire behandeling bij inoperabele tumoren.

Chemotherapie speelt een beperktere rol bij PCC dan bij veel andere tumoren, maar kan worden overwogen bij gemetastaseerde ziekte. NSAID’s zoals piroxicam hebben in sommige studies een remmend effect getoond op PCC groei en worden regelmatig als aanvulling voorgeschreven.

Prognose en preventie

De prognose verschilt per locatie. Cutaan PCC heeft na volledige chirurgische verwijdering een goede prognose met lage recidiefpercentages. Subunguaal PCC na teenamputatie heeft een redelijke prognose, hoewel uitzaaiing in een deel van de gevallen optreedt. Oraal PCC kent een meer gereserveerde prognose, die sterk afhangt van de locatie en grootte van de tumor.

Preventie van cutaan PCC bestaat uit het beperken van zonblootstelling, vooral bij lichtgekleurde honden. Vermijd de middagzon, bied schaduw aan en overweeg zonnebrandcrème speciaal voor honden op kwetsbare plekken. Regelmatige controle van de huid, het tandvlees en de nagels helpt om tumoren in een vroeg stadium op te sporen.

Dit artikel is puur informatief en vervangt geen professioneel veterinair advies. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gezondheidsklachten van je hond.